67 yazı
Çocuk ve Ergen
Çocuklukta görülen davranışların çoğu gelişim döneminin olağan parçası. İki yaş civarındaki inatlaşma, okula başlarken ortaya çıkan ayrılık kaygısı, ergenlikteki karşı çıkma. Bunlar beklenen şeyler ve genellikle kendiliğinden geçiyor.
Ayrım şurada: davranış yaşa göre beklenenin çok üzerinde mi, uzun süredir mi devam ediyor ve çocuğun okulunu, arkadaşlıklarını ya da ev düzenini bozuyor mu. Üçünden en az ikisi varsa değerlendirme almak yerinde.
Bir başka ölçüt gerileme. Daha önce kazanılmış bir becerinin kaybolması, örneğin tuvalet kontrolünün geri gitmesi ya da konuşmanın azalması, her yaşta dikkat gerektiriyor.
Bu başlık altında okul süreçleri, ebeveyn tutumları, kardeş ilişkileri, gelişimsel tablolar ve ergenlik dönemi bir arada. Yazıların çoğu çocuğa değil, ebeveyne yönelik yazıldı, çünkü bu yaşta değişimin büyük kısmı evdeki düzen üzerinden gerçekleşiyor.
Bir uyarıyı baştan yapayım. Çocuklarda tanı koymak yetişkinlerden farklı ve daha dikkatli bir süreç. İnternette okunan belirti listeleriyle çocuğa etiket koymak yaygın bir hata ve zarar veriyor.
Yaşa göre beklenen davranışları bilmek çoğu kaygıyı azaltıyor. Bir buçuk ile üç yaş arasında öfke nöbetleri ve inatlaşma olağan; çocuk kendi iradesini keşfediyor. Okul öncesinde ayrılık kaygısı, ilkokulda kurallara direnç, ergenlikte otoriteyle çatışma dönemin işi.
Ebeveyn tutumu davranıştan daha belirleyici. Tutarlılık, yani aynı davranışa her seferinde aynı tepkinin verilmesi, çocuğun dünyayı öngörülebilir bulmasını sağlıyor. Tutarsızlık, kuralın sertliğinden daha fazla kaygı üretiyor.
Ceza ile sınır arasındaki fark burada kritik. Sınır önceden belli ve davranışa yönelik. Ceza sonradan geliyor ve çoğu zaman çocuğun kendisine yöneliyor. İkincisi davranışı değiştirmiyor, yalnızca saklanmayı öğretiyor.
Ergenlikte ilişki biçiminin değişmesi gerekiyor. Bu dönemde çocuk artık yönetilmeyi değil, müzakere edilmeyi bekliyor. Ebeveynlerin en sık zorlandığı yer bu geçiş ve çatışmaların büyük kısmı buradan çıkıyor.
Gelişimsel tablolarda erken fark etmek belirleyici. Otizm spektrum bozukluğu, dikkat eksikliği ve öğrenme güçlüklerinde erken başlanan destek uzun vadede belirgin fark yaratıyor. Şüphe duyulduğunda beklemek yerine değerlendirme almak doğru olan.
Not. On sekiz yaş altıyla çalışmıyorum. Çocuğunuz için destek arıyorsanız çocuk ve ergen alanında uzmanlaşmış bir meslektaşa yönlendiriyorum. Ebeveyn olarak sizin gelmeniz ise çoğu tabloda anlamlı oluyor.
-
Aferin Demenin 7 Yöntemi! Övgü nasıl yapılırsa işe yarıyor? Çabayı övmek, somut olmak, karşılaştırmamak ve abartmamak. Övgünün ters teptiği durumlar.
-
Anne ve Babanız Arasındaki İlişki Eş Seçimini Etkiliyor mu? Çocuklukta gözlenen ilişki modeli eş seçimini nasıl etkiliyor? Bağlanma örüntüleri, tanıdık olanı seçme eğilimi ve tekrarlayan ilişki kalıpları.
-
Asperger Sendromu Nedir? Belirtileri ve Nasıl Anlaşılır Asperger sendromu nedir, belirtileri nelerdir ve nasıl anlaşılır? Otizm spektrumundaki yeri, kadınlarda gözden kaçması ve yetişkinlikte tanı.
-
Asperger Sendromu Tedavi Edilir mi? Destek Yolları Asperger sendromu tedavi edilir mi, destek olmazsa ne olur? Neyin değişmediği, neyin çalışılabildiği ve eşlik eden kaygı ile depresyonun tedavisi.
-
Asperger Sendromu ve Cinsellik | Yetişkinlerde İlişki Otizm spektrumunda cinsellik nasıl yaşanır? Duyusal hassasiyet, aleksitimi, rıza, açık iletişim ve çift ilişkisinde karşılaşılan zorluklar üzerine rehber.
-
Bayramlar Çocukları Nasıl Etkiliyor? Bayram dönemleri çocuklarda neden gerginlik üretiyor? Düzen bozulması, zorunlu öpüşme ve sarılma, kalabalık ortamlar ve kıyaslama.
-
Bebekler Depresyona Girer mi? Bebeklerde çökkünlük mümkün mü? Bebeklik döneminde ruhsal belirtilerin nasıl göründüğü, annenin durumunun etkisi ve ayırt edilmesi gerekenler.
-
Boşanan Çiftlerde Çocuklar Nasıl Etkileniyor? Boşanma sonrası çocuklarda hangi tepkiler görülür? Yaşa göre belirtiler, geriye dönüş davranışları ve sürecin normal seyri.
-
Çalışan Anne-Baba ve Çocukların Psikolojisi Çalışan ebeveynin çocuğu olumsuz etkileniyor mu? Araştırmaların söylediği, niteliğin nicelikten önce gelmesi, suçluluk duygusu ve bakım düzenini kurmak.
-
Çocuğa Boşanma Haberi Nasıl Verilir? Boşanma haberi çocuğa nasıl söylenir? Zamanlama, birlikte konuşmanın önemi, yaşa göre kullanılacak dil ve verilmesi gereken üç mesaj.
-
Çocuğa Kardeşi Olacağı Nasıl Anlatılır? Kardeş haberi çocuğa ne zaman ve nasıl söylenir? Yaşa göre zamanlama, verilmemesi gereken sözler ve doğum öncesi hazırlık.
-
Çocuğum Okuldan Korkuyor, Ne Yapmam Lazım? Çocuğunuz okula gitmek istemiyorsa ilk hafta ne yapmalısınız? Belirtileri ayırt etme, sabah krizini yönetme ve kaynağı bulmak için sorulacak sorular.
-
Çocuğunuz İnatçı Mı? İnat aslında ne anlama geliyor? Mizaç, gelişim dönemi ve karşı gelme arasındaki fark, inadın altında yatan ihtiyaç ve çatışmayı azaltan somut yaklaşımlar.
-
Çocuğunuz Okula Geç Alışırsa Ne Yapmalısınız? Uyum süreci uzadığında ne yapılır? Kademeli geri dönüş planı, okulla ortak çalışma ve uzun devamsızlıktan sonra okula dönüş üzerine uygulanabilir adımlar.
-
Çocuğunuz Okula Yeni mi Başlıyor? Uyum Süreci Rehberi Okula başlama sürecinde çocuğu ve aileyi neler bekliyor? Normal uyum ne kadar sürer, hangi tepkiler beklenir ve ne zaman destek gerekir.
-
Çocuğunuzu Okula Hazırlamanın 6 Yöntemi Okul başlamadan önce evde neler yapılabilir? Uyku düzenini kaydırmak, özbakım becerileri, ayrılık provası ve ilk günün konuşulması.
-
Çocuğunuzun Psikolojik Desteğe İhtiyacı Var mı? Çocuklarda destek gerektiren belirtiler nasıl anlaşılır? Yaşa göre uyarı işaretleri, olağan gelişim dönemleriyle karışan durumlar ve süreç nasıl işliyor.
-
Çocuğunuzun Yalan Söylediğini Nasıl Anlarsınız? Çocuklar neden yalan söyler, yaşa göre nasıl değişir? Hayal ile yalanın farkı, davranıştan yalan anlamanın güvenilmezliği ve yalanı azaltan ev düzeni.
-
Çocuk için Boşanma Kararı Ertelenmeli Mi? Çocuk için evliliği sürdürmek gerçekten koruyucu mu? Araştırmaların gösterdiği ve ertelemenin işe yaradığı ve yaramadığı durumlar.
-
Çocuklar Anaokulunda Hangi Kazanımları Edinir? Anaokulu çocuğa ne kazandırıyor? Sosyal, duygusal, dil ve öz bakım alanındaki kazanımlar ve akademik hazırlık tartışması.
-
Çocuklar Arasında Kıyaslama Yapmayın Kıyaslama neden motive etmiyor? Olumlu kıyaslamanın da neden güvenli olmadığı, sözsüz kıyaslama biçimleri, uzun vadeli etkileri ve yerine ne konabileceği.
-
Çocuklar Neden Okula Alışamaz? Altta Yatan Nedenler Bazı çocuklar okula neden zor alışır? Ayrılık kaygısı, mizaç, sınıf ortamı, gelişimsel farklılıklar ve ev koşulları üzerinden nedenlerin ayrıştırılması.
-
Çocuklara Cinselliği Nasıl Anlatırsınız? Cinsel eğitim ne zaman ve nasıl verilir? Yaşa göre anlatılacaklar, doğru adlandırmanın koruyucu işlevi ve mahremiyet eğitimi.
-
Çocuklara Kural Koyulmalı mı? Nasıl? Çocuğa kural koymak neden gerekli, aşırı kural neden işe yaramıyor? Yaşa göre kural sayısı, sonuç ile ceza farkı ve tutarlılık.
-
Çocuklarda 2 Yaş Sendromu ve Ailenin İletişimi İki yaş döneminde ne oluyor? Öfke nöbetlerinin gelişimsel açıklaması, nöbet anında ve sonrasında yapılacaklar ve dil gelişiminin rolü.
-
Çocuklarda Gelişimsel Gecikme Gelişimsel gecikme nedir, normal gelişim farkından nasıl ayrılır? Gelişim alanları, yaşa göre beklenen basamaklar ve değerlendirme süreci.
-
Çocuklarda Gelişimsel Gecikme Nedenleri ve Belirtileri Gelişimsel gecikmenin altında ne yatıyor? Doğum öncesi ve sonrası risk etkenleri, çevresel nedenler ve yaşa göre uyarıcı belirtiler.
-
Çocuklarda Hiperaktivite Bozukluğu Hareketli çocuk ile hiperaktivite arasındaki fark ne? Evde ve sınıfta görünümü, yaşa göre seyri, ebeveyn tutumu, okul düzenlemeleri ve sık yapılan hatalar.
-
Çocuklarda Okul Korkusu Nasıl Yenilir? Okul korkusu nasıl tedavi edilir? Kaçınma döngüsü, kademeli geri dönüş basamakları, okulla ortak plan ve bilişsel davranışçı terapide izlenen yol.
-
Çocuklarda Özgüven Eksikliği: Belirtileri ve Aşılması Çocukta özgüven eksikliği nasıl anlaşılır? Belirtileri, çekingenlikten farkı, eşlik eden tablolar ve özgüvenin nasıl yeniden kurulduğu.
-
Çocuklarda Özgüven Eksikliği: Ebeveynler Ne Yapmalı? Özgüveni desteklemek için evde neler yapılabilir? Geri bildirim biçimi, sorumluluk verme, hata karşısındaki tutum ve kaçınılması gereken cümleler.
-
Çocuklarda Özgüven Oluşumunu Etkileyen 8 Unsur Çocukta özgüven neyle şekillenir? Mizaç, bağlanma, ebeveyn tutumu, akran ilişkileri ve okul deneyiminin özgüven gelişimindeki payı.
-
Çocukların Arkadaş Edinmesi Neden Önemli? Arkadaşlık çocuk gelişiminde ne işe yarıyor? Yaşa göre arkadaşlık biçimleri, arkadaş edinemeyen çocukta nedene bakmak ve ailenin doğru mesafesi.
-
Çocukların Okul Başarılarında Ebeveynlerin Tutumları Hangi ebeveyn tutumu okul başarısını nasıl etkiliyor? Baskıcı, ilgisiz, koruyucu ve dengeli tutumlar, geri bildirim biçimi, kıyaslama ve beklenti düzeyi.
-
Çocukların Okul Başarısında Ebeveynlerin Önemi Okul başarısını gerçekten ne belirliyor? Ailenin katkısının nerede işe yaradığı, uyku ve düzenin ağırlığı ve ödev sürecinin yönetimi.
-
Çocukların Ruhsal Gelişimlerini Etkileyen Faktörler Çocuğun ruhsal gelişimini ne belirliyor? Mizaç, bağlanma, ebeveyn tutumu, aile iklimi, okul, ekran ve dayanıklılığı artıran koruyucu etkenler.
-
Ders Çalışma İsteğini Arttırmanın Yöntemi! Ders çalışma isteğini artırmanın yolu baskı değil. Başlama eşiğini düşürmek, çalışma ortamı, ailelerin yaptığı hatalar ve altta yatabilecek tablolar.
-
Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu / DEHB DEHB nedir, üç görünümü nasıl ayrılır? Tanı ölçütleri, çocukta ve yetişkinde farklı görünümler ve ayırt edilmesi gereken tablolar.
-
Disleksi Nedenleri ve Belirtileri Disleksinin nedeni ne? Kalıtsal ve nörobiyolojik temeli, okul öncesinden ergenliğe yaşa göre belirtiler ve ayırt edilmesi gereken tablolar.
-
Disleksi Nedir? Nasıl Anlaşılır? Disleksi ne demek, tembellikten nasıl ayrılır? Okuma güçlüğünün görünümü, değerlendirme süreci, okulda ve evde yapılabilecekler ve yaygın yanlış bilgiler.
-
Doğru Olan Hangisi: Ceza mı Disiplin mi? Ceza ile disiplin arasındaki fark nedir? Fiziksel cezanın zararları, doğal ve mantıklı sonuçlar, sınır koymanın öğretici biçimi ve yaşa göre yaklaşım.
-
Ebeveynler ile Ergen Çocuklar Arasında Kuşak Çatışmaları Ergenle yaşanan çatışma neden bu kadar sık? Görünen konu ile asıl konu arasındaki fark, çatışmanın işlevi ve dijital kuşak farkı.
-
Ergenlerde İnternet Bağımlılığı Yoğun internet kullanımı ne zaman soruna dönüşüyor? Süre yerine bakılması gereken ölçütler, altta yatan tablolar ve oyun ve sosyal medyanın farkı.
-
Ergenlerle Birlikte Yaşamanın 6 Yolu Ergenle aynı evde yaşamayı kolaylaştıran altı somut yaklaşım. Sınır kurma, konuşma zamanı, özel alan, ev içi iklim ve ebeveynin kendi payı.
-
Ergenlik Çağında Gençlerin Yaşadığı Sorunlar Ergenlikte ne oluyor, hangi zorluklar döneme özgü hangileri değil? Kimlik arayışı, bedendeki değişim, akran baskısı ve akademik yük.
-
Ergenlik Döneminde Arkadaşlık İlişkileri Ergenlikte arkadaşlık neden bu kadar ağırlık kazanıyor? Akran baskısı, dışlanma, zorbalık, dijital ilişkiler ve ailenin nerede durması gerektiği üzerine.
-
Hiperaktivite Bozukluğu Nasıl Geçer? Hiperaktivite bozukluğu geçer mi, yaşla nasıl değişir ve tedavi neleri içerir? İlaç tedavisi, davranışçı yaklaşımlar ve okul düzenlemeleri.
-
Hiperaktivite Nedir? Hiperaktivite Bozukluğu Nedenleri Hiperaktivite nedir, hangi tablolarda görülür ve nedenleri neler? Hareketli çocuk ile hiperaktivite arasındaki fark ve tanı için aranan ölçütler.
-
İlkokul Dönemindeki Çocuklarla İletişim İlkokul çağındaki çocukla iletişim nasıl kurulur? Bu dönemin gelişimsel özellikleri, dinleme biçimi, okul günü konuşmaları ve iletişimi kapatan cümleler.
-
Kardeş Kıskançlığında Ne Yapılmalı? Kardeş kıskançlığı neden ortaya çıkar, ne zaman geçer? Yaşa göre belirtiler, kavgalara müdahale biçimi, adalet yanılgısı ve ailenin yapabilecekleri.
-
Kaygı Bozukluğu Yaşayan Anne Misiniz? Ebeveyn kaygısı ne zaman bozukluğa dönüşüyor? Aşırı kontrol ve güvence arama döngüsü, kaygının çocuğa aktarımı, doğum sonrası dönem ve yapılabilecekler.
-
Mutlu Çocuk Yetiştirmenin 8 Yolu Mutluluk bir hedef olarak neden işe yaramıyor? Duygu düzenleme, ilişki, yeterlilik, sınır, uyku ve ebeveynin kendi durumu üzerinden sekiz somut başlık.
-
Okul Değiştirmek Zorunda Kalan Çocukların Psikolojileri Okul değişikliği çocuğu nasıl etkiliyor? Yaşa göre tepkiler, uyum süreci, ailenin hazırlık ve sonrasındaki rolü, değerlendirme gerektiren işaretler.
-
Okul Öncesinde Anne Babaların Yaşadığı 6 Sorun Çocuk okula başlarken ebeveyn neler yaşar? Ayrılık zorluğu, suçluluk, kıyaslama baskısı ve eşler arası görüş ayrılığı üzerine dürüst bir bakış.
-
Okula Uyum Sürecinde Ailelerin Yapması Gerekenler Okul başladıktan sonraki haftalarda ailenin tutumu ne olmalı? Sabah rutini, veda biçimi, okul çıkışı sohbeti ve öğretmenle iş birliği üzerine rehber.
-
Okula Yeni Başlayan Çocuklarla Sınıfa Girmek Doğru mu? Ebeveynin sınıfta kalması uyuma yardım eder mi, geciktirir mi? Hangi durumda işe yarar, nasıl yapılırsa doğru olur ve nasıl kademeli olarak bırakılır.
-
Otizm Spektrum Bozukluğu Nedenleri ve Belirtileri Otizmin nedenleri nelerdir, aşı iddiası neden geçersiz? Genetik ve gebelik dönemine ait risk etkenleri, aya göre erken belirtiler, tarama ve tanı süreci.
-
Otizm Spektrum Bozukluğu Nedir? Otizm spektrum bozukluğu ne anlama geliyor? Spektrum kavramı, iki temel alan, destek düzeyleri, eşlik eden tablolar ve yaşam boyu seyir.
-
Özgül Öğrenme Güçlüğü Nedenleri ve Belirtileri Özgül öğrenme güçlüğünün nedenleri ve yaşa göre değişen belirtileri. Okul öncesi işaretler, ilkokul dönemi, ergenlik ve yetişkinlikteki görünüm.
-
Özgül Öğrenme Güçlüğü Nedir? Özgül öğrenme güçlüğü nedir, zeka ile ilişkisi var mı, hangi alanları kapsar ve nasıl tanınır? Tanı süreci ve okul düzenlemeleri.
-
Sınav Kaygısı Nasıl Yenilir? Sınav kaygısı neden performansı düşürüyor? Yararlı gerginlikle farkı, bildiğini yazamama, çalışma düzeninin rolü, sınav günü ve ailenin tutumu.
-
Sınavdan Önce Uyuyor Musunuz? Sınav öncesi uyku neden bu kadar belirleyici? Uykunun öğrenme üzerindeki rolü, son gece çalışmanın maliyeti ve uyuyamama durumunda ne yapılacağı.
-
Sınavlarda Dikkat Dağınıklığı mı Yaşıyorsunuz? Sınav sırasında dikkat neden dağılıyor? Kaygının rolü, kendini izleme, zaman yönetimi ve altta yatabilecek tablolar. Sınav anında ne yapılabilir?
-
Üvey Annelik ve Çocukla İlişki Kurmak Üvey annelik rolünü kurmak, çocuğun direncini anlamak ve aileye uyum süreci üzerine klinik psikolog rehberi. Ebeveynler için gerçekçi bir yol haritası.
-
Üvey Baba ve Çocuk İlişkisi Nasıl Kurulur? Üvey baba rolünün kendine özgü zorlukları neler? Otorite kurma hatası, ergen erkek çocuklarla ilişki, ekonomik rol ve gerçekçi bir yaklaşımın adımları.
-
Üvey Çocuk Psikolojisi ve Üvey Çocuğa Davranış Yeni bir aile kurulurken çocuk neler yaşar? Sadakat çatışması, yas, direnç ve üvey çocukla ilişki kurmanın gerçekçi yolları üzerine rehber.
-
Yetişkinlerde Hiperaktivite Bozukluğu Yetişkinlerde dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu nasıl görünür? Geç tanı, iş ve ilişki etkileri, tanı süreci ve tedavi seçenekleri.