İçeriğe geç

67 yazı

Çocuk ve Ergen

Çocuklukta görülen davranışların çoğu gelişim döneminin olağan parçası. İki yaş civarındaki inatlaşma, okula başlarken ortaya çıkan ayrılık kaygısı, ergenlikteki karşı çıkma. Bunlar beklenen şeyler ve genellikle kendiliğinden geçiyor.

Ayrım şurada: davranış yaşa göre beklenenin çok üzerinde mi, uzun süredir mi devam ediyor ve çocuğun okulunu, arkadaşlıklarını ya da ev düzenini bozuyor mu. Üçünden en az ikisi varsa değerlendirme almak yerinde.

Bir başka ölçüt gerileme. Daha önce kazanılmış bir becerinin kaybolması, örneğin tuvalet kontrolünün geri gitmesi ya da konuşmanın azalması, her yaşta dikkat gerektiriyor.

Bu başlık altında okul süreçleri, ebeveyn tutumları, kardeş ilişkileri, gelişimsel tablolar ve ergenlik dönemi bir arada. Yazıların çoğu çocuğa değil, ebeveyne yönelik yazıldı, çünkü bu yaşta değişimin büyük kısmı evdeki düzen üzerinden gerçekleşiyor.

Bir uyarıyı baştan yapayım. Çocuklarda tanı koymak yetişkinlerden farklı ve daha dikkatli bir süreç. İnternette okunan belirti listeleriyle çocuğa etiket koymak yaygın bir hata ve zarar veriyor.

Yaşa göre beklenen davranışları bilmek çoğu kaygıyı azaltıyor. Bir buçuk ile üç yaş arasında öfke nöbetleri ve inatlaşma olağan; çocuk kendi iradesini keşfediyor. Okul öncesinde ayrılık kaygısı, ilkokulda kurallara direnç, ergenlikte otoriteyle çatışma dönemin işi.

Ebeveyn tutumu davranıştan daha belirleyici. Tutarlılık, yani aynı davranışa her seferinde aynı tepkinin verilmesi, çocuğun dünyayı öngörülebilir bulmasını sağlıyor. Tutarsızlık, kuralın sertliğinden daha fazla kaygı üretiyor.

Ceza ile sınır arasındaki fark burada kritik. Sınır önceden belli ve davranışa yönelik. Ceza sonradan geliyor ve çoğu zaman çocuğun kendisine yöneliyor. İkincisi davranışı değiştirmiyor, yalnızca saklanmayı öğretiyor.

Ergenlikte ilişki biçiminin değişmesi gerekiyor. Bu dönemde çocuk artık yönetilmeyi değil, müzakere edilmeyi bekliyor. Ebeveynlerin en sık zorlandığı yer bu geçiş ve çatışmaların büyük kısmı buradan çıkıyor.

Gelişimsel tablolarda erken fark etmek belirleyici. Otizm spektrum bozukluğu, dikkat eksikliği ve öğrenme güçlüklerinde erken başlanan destek uzun vadede belirgin fark yaratıyor. Şüphe duyulduğunda beklemek yerine değerlendirme almak doğru olan.

Not. On sekiz yaş altıyla çalışmıyorum. Çocuğunuz için destek arıyorsanız çocuk ve ergen alanında uzmanlaşmış bir meslektaşa yönlendiriyorum. Ebeveyn olarak sizin gelmeniz ise çoğu tabloda anlamlı oluyor.