İş ve Performans

Bu başlıktaki konular tek tek bakıldığında hafif görünüyor. Yorgunluk, erteleme, dağınıklık, kendini yetersiz hissetme. Çoğu kişi bunları kişilik özelliği sayıyor ve üzerine çalışılabileceğini düşünmüyor.

Oysa hepsinin altında öğrenilmiş bir örüntü var ve örüntüler değişebiliyor.

Erteleme buna iyi bir örnek. Tembellik gibi görünüyor ama çoğu zaman başarısızlık korkusunun aldığı biçim. Kişi işe başlamıyor, çünkü başlarsa yeterince iyi yapamama ihtimaliyle yüzleşecek. Ertelediği sürece o yüzleşme de erteleniyor.

Tükenmişlik de yorgunluk değil. Uzun süre karşılığı olmadan verilen çabanın sonucu ve üç bileşeni var: tükenme, işe ve insanlara karşı duyarsızlaşma, kendini yetersiz görme. Tatille geçmemesi bu yüzden.

Bu tablolar sessizce ilerliyor. Genellikle ilk olarak uykuda, bedende ve yakın ilişkilerde görünüyorlar. Kişi işini yapmayı sürdürdüğü için de sorun uzun süre ciddiye alınmıyor.

İşlevin korunuyor olması iyi bir haber, çünkü erken başlanan süreçler genellikle daha kısa sürüyor.

Tükenmişliğin üç bileşeni ayrı ayrı görünüyor. Duygusal tükenme, yani hiçbir şeye enerji kalmaması. Duyarsızlaşma, yani işe ve insanlara karşı mesafeli ve alaycı bir tutum. Bir de kişisel başarı hissinin düşmesi. Üçü birden varsa tablo yerleşmiş demektir.

Tükenmişlik ile depresyonu ayırmak önemli, çünkü müdahale farklı. Tükenmişlik işe bağlı kalıyor ve işten uzaklaşınca kısmen hafifliyor. Depresyonda isteksizlik hayatın tamamına yayılıyor ve tatilde de geçmiyor. İkisi bir arada da bulunabiliyor.

Ertelemenin arkasında genellikle iki şey var: başarısızlık korkusu ve işin duygusal olarak katlanılmaz görünmesi. Bu yüzden zaman yönetimi teknikleri çoğu zaman işe yaramıyor. Sorun planlama değil, başlamanın ürettiği kaygı.

Mükemmeliyetçilik burada belirleyici bir etken. Ölçüt her işe aynı derecede uygulandığında hiçbir iş bitmiyor ve erteleme kaçınılmaz hâle geliyor. Çalışma, ölçütü duruma göre ayarlamayı öğrenmek üzerine kuruluyor.

İyi haber, işlevin korunuyor olması. Bu tablolarda kişi genellikle çalışmayı sürdürebiliyor ve erken başlanan süreçler kısa sürüyor. Beklemenin bedeli ise uyku, beden ve yakın ilişkiler üzerinden ödeniyor.