Özgül Öğrenme Güçlüğü Nedir?

Özgül öğrenme güçlüğü hakkında bilinmesi gereken ilk şey şu: bu tablo zeka düzeyiyle ilgili değil.

Bu cümle önemli, çünkü tanı almamış çocukların çoğu yıllarca “tembel” ya da “yeterince çalışmıyor” olarak tanımlanıyor. Bu tanımlama akademik başarıdan çok daha kalıcı bir hasar bırakıyor: çocuk bunu kendi hakkında bir gerçek olarak içselleştiriyor.

Tanım

Özgül öğrenme güçlüğü, belirli akademik becerilerin kazanılmasında ve kullanılmasında görülen sürekli bir güçlük.

Buradaki anahtar kelime “özgül”. Güçlük genel öğrenme kapasitesinde değil, belirli bir alanda.

Bu nedenle bu çocuklar bir alanda belirgin biçimde zorlanırken başka alanlarda akranlarının önünde olabiliyor. Bu çelişki, tanının en tipik işaretlerinden biri.

Kapsadığı Alanlar

Okuma. Sözcük tanımada, akıcılıkta ve okuduğunu anlamada güçlük. Günlük dilde disleksi olarak da anılıyor.

Yazılı anlatım. Yazım, noktalama, dilbilgisi ve düşünceyi yazıya dökmede güçlük.

Matematik. Sayı kavramı, işlem becerileri ve matematiksel akıl yürütmede güçlük.

Bir çocukta yalnızca biri bulunabiliyor. Birden fazla alanın birlikte etkilendiği tablolar da yaygın.

Okuma alanını disleksi nedir yazısında ayrıntılı ele aldım.

Nasıl Görünüyor

Okul öncesinde. Konuşmanın gecikmesi, kafiyeli sözcüklerle oynamada zorlanma, harfleri ve renkleri öğrenmede gecikme, sıralamayı öğrenmede güçlük.

Bu belirtiler tanı koydurmuyor ancak dikkat çekiyor.

İlkokulda. Harf ses eşleştirmesinde zorlanma, yavaş ve hatalı okuma, sık yazım hataları, harf ve sayıların yönünün karışması, işlem hataları, tahtadan defteri geçirmede zorlanma ve ödevin akranlarına göre çok uzun sürmesi.

Ortaokul ve sonrasında. Okumaktan kaçınma, uzun metinlerde yorulma, yazılı sınavlarda anlatım güçlüğü, matematik derslerinden kaçınma, not tutmakta zorlanma ve düzensiz çalışma.

Her yaşta. Yaptığı hatanın farkında olması ancak düzeltememesi, aynı çalışmayı akranlarından çok daha uzun sürede tamamlaması ve okul konusunda artan kaygı.

En Belirleyici İşaret

Aile ve öğretmenlerin en çok dikkat etmesi gereken şey şu: harcanan çaba ile alınan sonuç arasındaki uyumsuzluk.

Bir çocuk saatlerce çalışıyor ve sonuç ortaya çıkmıyorsa, sorun çaba miktarında değil. Bu, değerlendirme için açık bir işaret.

Nedenler

Nörogelişimsel farklılıklar. Dilin işlenmesi, sesbilgisel farkındalık ve sayı işleme gibi alanlarda beyin işleyişindeki farklılıklar.

Genetik. Ailede benzer öykü sık bulunuyor.

Erken doğum ve düşük doğum ağırlığı.

Gebelik ve doğum dönemine ait etkenler.

Bu tablo ailenin ilgisizliğinden, eğitim eksikliğinden ya da çocuğun isteksizliğinden kaynaklanmıyor.

Sık Karıştırılan Durumlar

Tanı öncesinde şunlar ayırt ediliyor.

Görme ve işitme sorunları. Tahtayı göremeyen ya da öğretmeni duymayan çocuk öğrenme güçlüğü gibi görünüyor. Bu iki değerlendirme mutlaka yapılmalı.

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu. Sık birlikte görülüyor. Ancak farklı tablolar ve her ikisi de varsa ikisi de ele alınmalı.

Zihinsel yetersizlik. Bu tabloda güçlük belirli bir alana özgü değil, genel.

Eğitim fırsatı eksikliği. Düzenli eğitim almamış bir çocukta tanı konmuyor.

Dil farklılığı. Eğitim dili ana dili değilse ayrıca değerlendiriliyor.

Kaygı ve duygudurum tabloları.

Kronik hastalıklar ve devamsızlık.

Tanı Süreci

Ayrıntılı öykü. Gelişim öyküsü, okul öyküsü ve ailedeki öykü.

Okul bilgisi. Öğretmen gözlemi ve çalışma örnekleri.

Görme ve işitme değerlendirmesi.

Zihinsel değerlendirme. Genel kapasiteyle özgül alan arasındaki farkı görmek için.

Akademik beceri değerlendirmesi. Okuma, yazma ve matematik becerilerinin ölçülmesi.

Diğer tabloların dışlanması.

Tanı tek bir görüşmede konmuyor ve tek bir testle konmuyor.

Destek

Bireysel eğitim desteği. Bu tabloda temel yaklaşım. Çocuğun güçlük yaşadığı alana yönelik, yapılandırılmış ve düzenli çalışma.

Okul düzenlemeleri. Ek süre, sözlü sınav seçeneği, soruların okunması, not tutma desteği, uzun ödevlerin bölünmesi ve teknoloji kullanımı.

Bu düzenlemeler ayrıcalık değil. Gören bir çocuğa kitap vermekle görmeyen bir çocuğa sesli kitap vermek arasındaki fark gibi.

Öğrenme yönteminin değiştirilmesi. Görsel destek, sesli materyal ve elle yapılan çalışmalar.

Psikolojik destek. Öz değer, kaygı ve okul kaçınması üzerine.

Aile danışmanlığı.

Eşlik eden tabloların ele alınması.

Ailelerin Yapabilecekleri

Çaba ile sonucu ayırın. Çocuğun çabasını görün ve sonucu ölçüt yapmayın.

Karşılaştırmayın. Kardeşle ya da akranla karşılaştırma bu tabloda en zarar veren şey.

Ödev savaşına girmeyin. Ödev, ailenin çatışma alanı hâline geldiğinde iki taraf da kaybediyor.

Güçlü alanları besleyin. Çocuğun iyi olduğu alanların görünür olması öz değeri koruyor.

Okulla iş birliği kurun. Öğretmenin tabloyu bilmesi belirleyici.

“Tembel” kelimesini kullanmayın. Bu kelime, akademik güçlükten daha kalıcı hasar bırakıyor.

Çocuğa tabloyu anlatın. Yaşa uygun bir dille. Ne olduğunu bilen çocuk, kendini suçlamıyor.

Uzun Vadeli Seyir

Bu tablo kendiliğinden geçmiyor. Ancak seyri iyi.

Uygun destek alan kişiler kendi öğrenme yollarını buluyor ve akademik olarak başarılı olabiliyor.

Belirleyici olan iki şey var: desteğin ne kadar erken başladığı ve öz değerin ne kadar korunduğu.

İkinci madde, uzun vadede birincisi kadar önemli.

Terapiye Yaklaşımım

Bu başlıkta benim çalıştığım yer akademik beceri değil, o alan eğitim desteğinin. Ben çocuğun kendine dair kurduğu inanç üzerine çalışıyorum, çünkü tanı almamış ya da geç tanı almış çocukların çoğu “ben yapamıyorum” cümlesini bir kimlik olarak taşıyor ve bu cümle akademik güçlükten daha uzun sürüyor. Ailelerle en çok konuştuğum şey ödev savaşı ve karşılaştırma, çünkü bu ikisi evdeki ilişkiyi de yıpratıyor. Çocuğa tablonun ne olduğunu yaşına uygun bir dille anlatmayı sürecin parçası sayıyorum.

Ne Zaman Uzmana Başvurmalı

• Çocuk çok çalışıyor ancak sonuç alamıyorsa
• Okuma ve yazma öğreniminde akranlarından belirgin biçimde geride kalıyorsa
• Ödevler akranlarına göre çok uzun sürüyorsa
• Okuldan ya da belirli derslerden kaçınma başladıysa
• Öğretmenden tekrarlayan geri bildirimler geliyorsa
• Çocuk kendini “aptal” ya da “beceriksiz” olarak tanımlamaya başladıysa
• Karın ağrısı ve okula gitmek istememe gibi belirtiler ortaya çıktıysa
• Ailede benzer bir öykü varsa
• Dikkat sorunları da eşlik ediyorsa

Nedenleri ve belirtileri özgül öğrenme güçlüğü nedenleri ve belirtileri yazısında ayrıca ele aldım.

Bu güçlük zekâyla ilgili değil ve doğru destekle yönetilebiliyor. İlk adım için iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz.