İçindekiler 8 bölüm
Bu sayfa, “klinik psikolog” unvanının Türkiye’de neye karşılık geldiğini ve bu unvanın hangi yetkileri kapsadığını anlatıyor. Ruh sağlığı alanında destek ararken karşınıza çıkan unvanların birbirinden farklı olduğunu bilmek, doğru kişiye başvurmanızı kolaylaştırır.
Unvanın Yasal Dayanağı
Türkiye’de sağlık mesleklerinin tanımları, 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun’da yer alır. Bu kanuna 2011 yılında eklenen Ek Madde 13, psikolog ve klinik psikolog dahil olmak üzere sağlık meslek mensuplarını tek tek tanımlamıştır.
Yani klinik psikoloji, Türkiye’de tanımı yapılmamış ya da kendi kendine üstlenilen bir unvan değildir. Kanunda adı geçen bir sağlık mesleğidir.
Klinik Psikolog Kimdir?
Kanundaki tanıma göre klinik psikolog; psikoloji ya da psikolojik danışma ve rehberlik lisans eğitiminin üzerine, klinik ortamlarda pratik uygulama içeren klinik psikoloji yüksek lisansı yapmış sağlık meslek mensubudur. Başka bir lisans eğitiminin üzerine psikoloji veya klinik psikoloji yüksek lisansı ve ardından klinik psikoloji doktorası yapılması da bu tanımın içindedir.
Kısacası: lisans tek başına yeterli değildir. Klinik psikolog unvanı, lisansüstü bir klinik eğitimi gerektirir.
Psikoterapi Uygulama Yetkisi
Kanun, klinik psikoloğun psikoterapi uygulamasını iki duruma ayırır.
Hastalık olarak tanımlanmayan durumlarda. Uluslararası teşhis ve sınıflandırma sistemlerinde hastalık olarak tanımlanmayan ve Sağlık Bakanlığı’nın uygun bulduğu durumlarda klinik psikolog psikoterapi uygulamalarını doğrudan yürütebilir.
Tanımlanmış hastalık durumlarında. Bir hastalık söz konusu olduğunda süreç, ilgili uzman hekimin teşhisine ve tedavi için yönlendirmesine bağlıdır.
Klinik psikolog ayrıca nesnel ve yansıtmalı ölçüm araçları, gözlem ve görüşme teknikleri kullanarak psikolojik değerlendirme yapar.
Klinik Psikoloğun Yapamayacakları
Bunları bilmek, beklentinin doğru yere oturması için önemli:
- İlaç yazamaz. Reçete düzenleme yetkisi tabiplere aittir. Klinik psikolog hekim değildir.
- Tıbbi tanı koyamaz. Psikolojik değerlendirme yapar; ancak bu, hekimin koyduğu tanının yerine geçmez.
- İlaç dozu üzerine karar veremez. Kullandığınız bir ilacın bırakılması ya da dozunun değiştirilmesi yalnızca hekimle konuşulur.
- Rapor düzenleme yetkisi sınırlıdır. Sağlık kurulu raporu, ilaç raporu ve benzeri belgeler hekim yetkisindedir.
Hangi Unvan Ne Anlama Geliyor?
Karışıklığın en çok yaşandığı yer burası.
Psikiyatrist tıp fakültesi mezunudur ve ruh sağlığı ve hastalıkları alanında uzmanlık eğitimi almıştır. Hekimdir; tanı koyar, ilaç yazar, psikoterapi de uygulayabilir.
Klinik psikolog psikoloji kökenlidir, klinik psikoloji alanında lisansüstü eğitim almıştır. Psikoterapi uygular, ilaç yazmaz.
Psikolog psikoloji lisansını tamamlamıştır. Psikolojik değerlendirme yapar; psikoterapi uygulaması için klinik psikoloji lisansüstü eğitimi aranır.
Psikolojik danışman psikolojik danışmanlık ve rehberlik (PDR) mezunudur. Kendi tanımlı meslek alanı vardır ve bu alan klinik psikolojiden ayrıdır.
Yaşam koçu, terapi eğitmeni gibi ifadeler ise korunmuş meslek unvanı değildir. Bu tür bir başlık, kanunda tanımlı bir sağlık mesleğine karşılık gelmez.
Bu ayrımın pratikteki karşılığını psikolog mu psikiyatrist mi yazısında daha ayrıntılı anlattım.
Unvanı Nasıl Doğrularsınız?
Görüşeceğiniz kişinin lisans ve yüksek lisans programlarını sorabilirsiniz. Klinik psikoloji yüksek lisansı yapılmışsa tez, YÖK Ulusal Tez Merkezi’nde herkese açık biçimde bulunur. Meslek örgütü üyeliği (örneğin Türk Psikologlar Derneği) de ayrıca teyit edilebilir bir bilgidir.
Bir uzmanın bu bilgileri açıkça paylaşmaktan rahatsız olması, kendi başına bir işarettir.
Ben Nerede Duruyorum
Yaşar Üniversitesi psikoloji lisansını 2016’da, Üsküdar Üniversitesi klinik psikoloji tezli yüksek lisansını 2018’de tamamladım. Tez başlığım “Bireylerde Benlik Saygısı ve Cinsel Özyeterlilik İlişkisinde Bilişsel Çarpıtmaların Rolü”. Türk Psikologlar Derneği ve Bilişsel Davranışçı Psikoterapiler Derneği üyesiyim. Eğitim geçmişimin tamamı hakkımda sayfasında.
İlaç gerektirdiğini düşündüğüm durumlarda danışanı psikiyatriste yönlendiriyorum; bu ikisi birbirinin alternatifi değil, çoğu zaman birlikte yürüyen süreçler.
Bir Not
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş değildir. Mevzuat değişebilir; yürürlükteki metin için mevzuat.gov.tr esas alınmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Klinik psikolog ile psikolog arasındaki fark nedir?
Psikolog, psikoloji lisansını tamamlamış kişidir. Klinik psikolog ise bunun üzerine klinik psikoloji alanında yüksek lisans ya da doktora yapmıştır. İkisi de sağlık meslek mensubudur, ancak psikoterapi uygulama yetkisi klinik psikoloğa tanımlanmıştır.
Klinik psikolog ilaç yazabilir mi?
Hayır. İlaç yazma yetkisi yalnızca tabiplere aittir. Klinik psikolog hekim değildir; reçete düzenleyemez, ilaç öneremez ve ilaç dozu üzerine yorum yapamaz.
Klinik psikolog tanı koyabilir mi?
Hastalık tanısı koymak hekimin yetkisindedir. Klinik psikolog psikolojik değerlendirme yapar, ölçüm araçları ve görüşme teknikleri kullanır; ancak bunun sonucunu bir tıbbi tanı olarak ilan etmez.
Psikoterapi için önce psikiyatriste gitmem gerekir mi?
Her durumda değil. Uluslararası sınıflandırma sistemlerinde hastalık olarak tanımlanmayan durumlarda klinik psikolog doğrudan çalışabilir. Tanımlanmış bir hastalık söz konusuysa süreç, ilgili uzman hekimin teşhisine ve yönlendirmesine bağlıdır.
Psikolojik danışman (PDR mezunu) psikoterapi yapabilir mi?
Psikolojik danışmanlık ve rehberlik ayrı bir meslektir ve kendi tanımı vardır. PDR lisansı üzerine klinik psikoloji yüksek lisansı yapılması hâlinde klinik psikolog unvanı söz konusu olabilir; lisans tek başına psikoterapi yetkisi vermez.
Bu bilgilerin güncel hâlini nereden doğrulayabilirim?
Mevzuatın yürürlükteki metni mevzuat.gov.tr adresinde yayımlanır. Kanunlar değişebildiği için nihai kaynak her zaman resmî metindir.
Bu konuda destek almak ister misiniz?