Sabırsız Mısınız?

Sabırsızlık genellikle bir karakter özelliği olarak sunuluyor: “Ben sabırsız biriyim.”

Bu tanımlamanın sorunu şu: değiştirilemez bir şey gibi görünüyor.

Oysa sabırsızlık düzeyi sabit değil ve arkasında genellikle bir neden bulunuyor.

Nasıl Görünüyor

• Kuyrukta beklerken yoğun huzursuzluk
• Trafikte orantısız gerginlik
• Karşı tarafın cümlesini tamamlama
• Yavaş konuşan biriyle konuşurken tahammülsüzlük
• Yükleme bekleyen bir sayfada başka bir şeye geçmek
• Sonuç hemen gelmediğinde bırakmak
• Boş bir anda hemen telefona bakmak
• Karar vermede acele
• Uzun süren işleri erteleme

Eşiği Düşüren Koşullar

Sabırsızlık düzeyi bu koşullara göre belirgin biçimde değişiyor.

Uykusuzluk. En güçlü etken.

Açlık.

Yorgunluk.

Aşırı kafein.

Stres.

Zaman baskısı.

Ağrı.

Karar yorgunluğu. Gün içinde çok sayıda karar verildiğinde tahammül düşüyor.

Bu koşullar düzeltilmeden yöntem uygulamak, sürekli bir mücadeleye dönüşüyor.

Arkasında Ne Olabilir

Kaygı. Beklemek belirsizlik içeriyor. Belirsizliğe tahammülsüzlük, kaygının merkezindeki bileşenlerden biri.

Kaygılı bir kişi beklerken yalnızca beklemiyor. Olası olumsuz sonuçları da düşünüyor. Yorucu olan bu.

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu. Dürtüsellik ve sıra beklemede zorlanma bu tabloda temel belirtiler. Örüntü çocukluktan beri sürüyorsa bu olasılık değerlendirilmeli.

Depresyon. Özellikle sinirlilik biçiminde görünen tablolarda.

Tükenmişlik. Tahammülsüzlük, tükenmişliğin belirgin bir bileşeni.

Travma sonrası tablolar. Aşırı uyarılmışlık.

Tiroid işlev bozuklukları. Özellikle hızlı çalışan tiroid.

Bazı ilaçlar ve maddeler.

Manik dönemler. Sabırsızlık ve hızlanma bu dönemlerde belirgin.

Ani ve belirgin bir sabırsızlık artışı varsa tıbbi değerlendirme gerekiyor.

Dijital Alışkanlıklar

Bu bölüm ayrıca gerekiyor.

Bekleme süreleri son yıllarda belirgin biçimde kısaldı. Bilgi, iletişim ve içerik neredeyse anında ulaşılabilir hâle geldi.

Bunun bir sonucu var: beklemeye alışkanlık azaldı.

Ancak bunun kalıcı bir dikkat ya da sabır kaybı ürettiğine dair güçlü bir kanıt yok. Söz konusu olan bir alışkanlık ve değiştirilebilir.

En somut gösterge şu: kuyrukta, asansörde ve trafik ışığında hemen telefona uzanmak.

Bu davranış, boşlukla kalma kapasitesini azaltıyor.

Boşluğa Tahammülsüzlük

Bu, sabırsızlığın en az fark edilen biçimi.

Bazı kişilerde boş bir an rahatsızlık üretiyor ve hemen bir uyaran aranıyor.

Bu davranışın bazı kişilerde ek bir işlevi var: hissedilmek istenmeyen bir duygudan uzak durmak.

Zihin sürekli dolu tutulduğunda, o duygu ortaya çıkmıyor.

Bu nedenle sürekli meşguliyet, bazı durumlarda bir kaçınma biçimi.

Ne İşe Yarıyor

Temel koşulları düzeltin. Uyku, beslenme ve kafein. Bu, diğer her şeyden önce geliyor.

Bekleme anlarını doldurmayı bırakın. Kuyrukta, asansörde ve trafik ışığında telefona uzanmamak.

Bu, küçük ve uygulanabilir bir alıştırma. Beklemeye tahammül kapasitesini doğrudan çalıştırıyor.

Bedensel işaretleri tanıyın. Sabırsızlık bedende başlıyor: kas gerginliği, ayak sallama, çene sıkma. Bu işaretleri fark etmek, tepki vermeden önce bir alan açıyor.

Nefes verişi uzatın.

Beklemenin ne kadar sürdüğünü ölçün. Sabırsızlık, süreyi olduğundan uzun algılatıyor. Gerçek süreyi görmek şaşırtıcı olabiliyor.

Zamanı gerçekçi planlayın. Sabırsızlığın önemli bir bölümü, sıkışık planlamadan geliyor.

Tek görev. Aynı anda birden fazla iş, tahammülü düşürüyor.

Uzun soluklu bir uğraş edinin. Sonuç vermesi zaman alan bir etkinlik, sabır kapasitesini doğrudan çalıştırıyor.

Belirsizlikle kalmayı çalışın. Cevabı beklerken sürekli kontrol etmemek.

Sonuçları değil süreci de saymayı öğrenin.

İlişkilerdeki Etkisi

Sabırsızlık en çok ilişkilerde sorun üretiyor.

Cümle tamamlamak. Karşı taraf anlaşılmadığını hissediyor.

Dinlememek. Cevabı hazırlarken dinlemeyi bırakmak.

Hemen çözüm sunmak. Kişi önce anlaşılmak isterken.

Çocuklarda. Çocukların doğal hızı yetişkinlerden yavaş. Sabırsız bir tutum, çocukta yetersizlik duygusu üretiyor.

Yaşlı yakınlarda. Aynı mekanizma.

Bu alanlarda sabırsızlık, karşı tarafta “sana yük oluyorum” duygusu üretiyor.

Ne Zaman Bir Belirti

• Sabırsızlıkta ani ve belirgin bir artış olduysa
• Öfke patlamalarına dönüşüyorsa
• İlişkileriniz ve işiniz etkileniyorsa
• Uyku düzeniniz bozuksa
• Çocukluktan beri süren bir örüntüyse
• Beraberinde huzursuzluk, çarpıntı ve kilo değişikliği varsa
• Enerji ve konuşma hızında da artış varsa

Bu durumlarda değerlendirme gerekiyor.

Terapiye Yaklaşımım

Bu başlıkta ilk sorduğum şey “her zaman böyle miydiniz”. Cevap hayırsa, sabırsızlık bir kişilik özelliği değil bir belirti ve nedenine bakıyoruz: uyku, yük, tiroid, depresyon ya da tükenme. Cevap evetse ve örüntü çocukluktan beri sürüyorsa, dikkat eksikliği olasılığını değerlendiriyorum. Çalışma tarafında en çok işe yarayan şey bekleme anlarını doldurma alışkanlığını gevşetmek: küçük, uygulanabilir ve kapasiteyi doğrudan çalıştıran bir alıştırma. Sürekli meşguliyetin bir kaçınma işlevi görüp görmediğine de bakıyorum.

Ne Zaman Uzmana Başvurmalı

• Sabırsızlıkta ani ve belirgin bir artış olduysa
• Öfke patlamaları yaşıyorsanız
• İlişkileriniz zarar görüyorsa
• Çocuklarınıza ya da yaşlı yakınlarınıza karşı tahammülsüzleştiyseniz
• Uyku düzeniniz bozuksa
• Huzursuzluk, çarpıntı ve kilo değişikliği varsa, bu durumda tıbbi değerlendirme
• Boş kaldığınızda yoğun rahatsızlık yaşıyorsanız
• Sürekli meşgul olma ihtiyacı duyuyorsanız
• Çocukluktan beri süren bir dürtüsellik örüntüsü varsa
• Alkol ya da madde kullanımınız arttıysa

Öfke başlığını öfke kontrolü için 10 adım yazısında ayrıca ele aldım.

Sabırsızlık ilişkilerinizde ve işinizde sorun çıkarmaya başladıysa, altındaki tahammülsüzlüğe bireysel terapi sürecinde bakılabiliyor.