Aile ve Çift Terapisi Nedir? Hangi Durumlarda Başvurulur?

Çift terapisi hakkında en yaygın iki yanlış beklenti var: terapistin haklıyı bulacağı ve terapinin ilişkiyi mutlaka kurtaracağı.

İkisi de doğru değil ve ikisi de sürecin nasıl işlediğini anlamayı zorlaştırıyor.

Bu yazı bu çalışmanın ne olduğuna ve hangi durumlarda başvurulduğuna odaklanıyor. Sürecin işleyişini evlilik terapisi nasıl yapılır, amacını ve ilk seansta sorulanları ise çift terapisinin amacı nedir yazısında ele aldım.

Çift Terapisi Nedir

Çift terapisinde danışan iki kişiden biri değil, aralarındaki ilişki.

Bu, temel farkı oluşturuyor. Bireysel terapide odak kişinin kendi işleyişi. Çift terapisinde odak, iki kişinin bir araya geldiğinde ürettiği örüntü.

Bu örüntü çoğu zaman ikisinin de tek başına fark edemediği bir şey. Aynı tartışma yıllarca tekrarlıyor ve her seferinde ikisi de kendi tarafından haklı görünüyor.

Çalışma bu döngüyü görünür kılmakla başlıyor. Kim başlattı sorusu yerine, bu döngü nasıl işliyor sorusu üzerinden ilerliyor.

Aile Terapisi Nedir

Aile terapisinde odak, ailenin bütünü.

Buradaki temel varsayım şu: bir aile üyesinde görülen sorun, çoğu zaman ailedeki işleyişin bir parçası olarak sürüyor.

Örneğin bir çocuktaki davranış sorunu, ailedeki gerginliğin ya da rol dağılımının bir sonucu olabiliyor. Bu durumda yalnızca çocukla çalışmak sınırlı sonuç veriyor.

Aile terapisinde ele alınan başlıklar şunlar: iletişim biçimleri, rol dağılımı, sınırlar, kuşaklar arası aktarım ve ailedeki ittifaklar.

Katılımcılar duruma göre değişiyor. Bazı seanslara ailenin tamamı, bazılarına belirli üyeler katılıyor.

Hangi Durumlarda Başvuruluyor

Çift Terapisi

Tekrarlayan ve çözülmeyen çatışmalar. Aynı tartışmanın yıllarca sonuçlanmadan sürmesi.

İletişimin kopması. Konuşmanın yalnızca gündelik işler üzerinden yürümesi ya da tümüyle susulması.

Aldatma sonrası. Onarım süreci ya da ayrılık kararı. Bu başlığı sadakatsizlik ve aldatma yazısında ele aldım.

Güven sorunları. Kıskançlık, kontrol ve denetim davranışları.

Cinsel yaşamdaki sorunlar.

Duygusal uzaklaşma. Aynı evde yaşayıp birbirinden habersiz hâle gelmek.

Evlilik öncesi hazırlık. Beklentilerin, sınırların ve rol dağılımının önceden konuşulması.

Ayrılık kararı ve süreci. Özellikle çocuk varsa.

Büyük yaşam geçişleri. Bebek sonrası dönem, taşınma, iş değişikliği, kayıp, emeklilik.

Ailelerle ilişkiler. Kayınvalide ve kayınpeder ilişkileri, sınır sorunları.

Ekonomik konulardaki anlaşmazlıklar.

Aile Terapisi

Çocuk ya da ergende davranış sorunları.

Ebeveyn ve ergen arasındaki çatışma.

Boşanma süreci ve sonrası.

Üvey aile ilişkileri. Bu başlığı üvey çocuk psikolojisi yazısında ele aldım.

Kayıp ve yas.

Bir aile üyesinde süregiden bir hastalık ya da ruhsal tablo.

Kardeşler arasındaki çatışmalar.

Kuşaklar arası aktarılan örüntüler.

Kimler Katılıyor

Çift terapisinde kural olarak iki eş birlikte katılıyor. Sürecin belirli noktalarında ayrı bireysel görüşmeler yapılabiliyor. Bu görüşmelerin nasıl ele alınacağının en baştan netleştirilmesi gerekiyor.

Aile terapisinde katılım daha değişken. Bazı seanslara aile bütün olarak, bazılarına yalnızca ebeveynler, bazılarına ise çocuk ya da ergen tek başına katılabiliyor.

Ergenlerle çalışırken gizlilik çerçevesinin en baştan kurulması gerekiyor. Ergen konuştuğunun aileye aktarılacağını düşündüğünde süreç kapanıyor.

Eşim Gelmek İstemiyorsa

Bu, en sık karşılaşılan durumlardan biri.

Tek başına başlamak mümkün ve çoğu zaman işlevsel.

Bunun bir mantığı var. İlişkideki döngü iki kişinin tepkilerinden oluşuyor. Bir kişinin kendi tepkisini değiştirmesi, döngünün tamamını etkileyebiliyor.

Ayrıca pratikte şu görülüyor: bir eş süreci başlattığında ve değişim gözlenir olduğunda, diğer eşin katılmayı kabul etme olasılığı artıyor.

Gelmeyen eşi zorlamak ya da suçlamak ise genellikle ters etki üretiyor.

Uygun Olmadığı Durumlar

Bu bölüm önemli, çünkü her tabloda ortak seans doğru bir seçim değil.

Süregiden fiziksel şiddet. Bu tabloda ortak seans güvenli değil. Şiddete uğrayan tarafın seansta açık konuşması, seans sonrasında riski artırabiliyor. Bu durumda öncelik güvenlik ve süreç ayrı yürütülüyor.

Korku ortamı. Bir taraf diğerinin yanında kendini ifade edemiyorsa ortak seans işlevsel olmuyor.

Tedavi edilmemiş ağır ruhsal tablo. Ağır çökkünlük, psikoz ya da denetimsiz madde kullanımı varsa önce o tablonun ele alınması gerekiyor.

Devam eden bir aldatma ilişkisi. Temas sürerken onarım çalışması yürümüyor.

Bir tarafın kararını çoktan vermiş olması. Bu durumda hedefin değişmesi gerekiyor. Bu başlığı evlilik terapisinde işleri zorlaştıran durumlar yazısında ele aldım.

Bireysel Terapiden Farkı

Odak farkı. Bireysel terapide kişinin kendi işleyişi, çift terapisinde ilişkideki örüntü.

Katılımcı farkı. Bu, seansın dinamiğini tümüyle değiştiriyor. Söylenen her şeyin karşı tarafın da duyduğu bir ortamda konuşuluyor.

Terapistin konumu. Bireysel terapide terapist danışanın yanında. Çift terapisinde ise iki tarafa da eşit mesafede durması gerekiyor.

Hedef farkı. Bireysel terapide hedef kişinin belirlediği bir değişim. Çift terapisinde hedefin iki taraf tarafından da paylaşılması gerekiyor.

İki süreç birlikte yürütülebiliyor. Bir kişinin hem bireysel hem çift terapisi alması yaygın bir düzen.

Terapinin Hedefi Ne Değil

Haklıyı bulmak değil. Çiftlerin önemli bir bölümü bu beklentiyle geliyor. Terapist hakem değil ve haklıyı belirlemeye çalışan bir süreç zaten ilerlemiyor.

Her ilişkiyi sürdürmek değil. Bazı süreçler ayrılık kararıyla sonuçlanıyor ve bu bir başarısızlık değil. Ayrılığın nasıl yürütüldüğü de sürecin bir parçası.

Birini değiştirmek değil. “Onu düzeltin” beklentisiyle gelen çiftlerde ilk çalışılması gereken şey bu beklenti.

Geçmişi çözmek değil. Geçmiş ele alınıyor ancak amaç bugünkü işleyişi değiştirmek.

Terapiye Yaklaşımım

Bu süreçlerde ilk yaptığım şey haklıyı bulma beklentisini konuşmak, çünkü bu beklenti sürdüğü sürece seanslar bir tartışmanın devamı hâline geliyor. Ayrıca hedefin iki taraf tarafından da paylaşılmasını erken netleştiriyorum. Kimseye ilişkisini sürdürmesini önermiyorum. Hedefin ne olacağına çift karar veriyor, benim işim o hedefe giden yolu görünür kılmak.

Ne Zaman Uzmana Başvurmalı

• Aynı tartışma aylardır ya da yıllardır sonuçlanmadan tekrarlıyorsa
• Konuşma tümüyle kesildiyse ya da yalnızca gündelik işler üzerinden yürüyorsa
• Aldatma yaşandıysa
• Kendinizi ilişkide görünmez ya da yalnız hissediyorsanız
• Çocuklarda davranış değişikliği görülüyorsa
• Ayrılık düşünülüyor ancak karar verilemiyorsa
• Ayrılık kararı verildi ve süreç çocuklar açısından planlanmalıysa
• Evde şiddet ya da korku varsa, bu durumda öncelik güvenlik

İkinizin de gelmeye hazır olduğu bir noktadaysanız, çift terapisi sayfasında sürecin nasıl kurulduğunu bulabilirsiniz.