Çift Terapisinin Amacı Nedir? Hangi Sorular Sorulur?

Çift terapisine gelen çiftlerin çoğu bir beklentiyle geliyor: birinin haklı olduğunu duymak.

Bu beklenti anlaşılır. Uzun süredir aynı tartışmayı yaşayan iki kişi, bir hakem arıyor.

Ancak sürecin amacı bu değil ve bu beklenti konuşulmadan ilerlemek mümkün olmuyor.

Bu çalışmanın ne olduğunu aile ve çift terapisi nedir, sürecin işleyişini ise evlilik terapisi nasıl yapılır yazısında ele aldım.

Amaç Ne

Çift terapisinin amacı tek bir cümleyle şu: iki kişinin bir araya geldiğinde ürettiği döngüyü görünür kılmak ve değiştirmek.

Bu döngü, tarafların tek başına göremediği bir şey. Herkes kendi tarafından bakıldığında haklı görünüyor.

Somut olarak şu alanlarda çalışılıyor.

Tartışmanın seyri. Nasıl başlıyor, nasıl tırmanıyor, nasıl bitiyor ve sonrasında ne oluyor.

Konuşulmayanlar. Her çiftte hiç açılmayan konular oluyor. Bunların neden konuşulamadığı çoğu zaman konunun kendisinden daha bilgilendirici.

Duygunun ifade biçimi. Kırgınlık öfkeye, korku suçlamaya, üzüntü sessizliğe dönüşebiliyor. Karşı taraf ise gördüğü davranışa tepki veriyor.

Beklentiler. İki tarafın ilişkiden ne beklediği ve bu beklentilerin hiç dile getirilmemiş olması.

Onarım. Tartışma sonrasında ilişkinin nasıl toparlandığı. Bu, çatışmanın kendisinden daha belirleyici.

Roller ve yük dağılımı.

Hedef her zaman ilişkiyi sürdürmek değil. Bazı süreçlerde hedef, ayrılık kararının bilerek ve mümkün olduğunca az zararla verilmesi oluyor.

İlk Seans

İlk seans çoğunlukla bir değerlendirme seansı. Bu seansta çözüm beklenmiyor.

Ele alınan başlıklar şunlar.

Şu anki sorun. Her iki taraf da kendi ifadesiyle anlatıyor. Anlatımların farklı olması olağan ve bu fark tek başına bilgi veriyor.

Zamanlama. Neden şimdi başvuruldu. Sorun genellikle uzun süredir sürüyor ve şimdi gelinmesinin bir sebebi oluyor.

İlişkinin öyküsü. Nasıl tanışıldı, ilk dönem nasıldı, ne zaman değişti.

Daha önce denenenler. Neler denendi ve neden işe yaramadı.

Beklenti. İki tarafın süreçten ne beklediği. Bu, en kritik başlık.

Riskli alanlar. Şiddet, madde kullanımı, ağır ruhsal tablo, devam eden bir aldatma. Bunların erken sorgulanması gerekiyor, çünkü sürecin nasıl yürütüleceğini doğrudan belirliyorlar.

İlk seansların ardından bir çerçeve kuruluyor: neyi hedefliyoruz ve nasıl ilerleyeceğiz.

Hangi Sorular Soruluyor

Bu başlık merak edilen bir konu. Sorular tabloya göre değişiyor ancak bazı başlıklar hemen her süreçte ele alınıyor.

İlişkinin Bugünü Üzerine

• Son tartışmanız neydi ve nasıl bitti
• Tartışmalar genellikle nasıl başlıyor
• Tartışma sonrasında ne oluyor, kim ilk adımı atıyor
• Hiç konuşamadığınız bir konu var mı
• Birbirinizden en son ne zaman bir şey rica ettiniz
• Bu ilişkide kendinizi ne zaman yalnız hissediyorsunuz

İlişkinin Geçmişi Üzerine

• Nasıl tanıştınız, ilk dönemde sizi bir arada tutan neydi
• Ne zaman değişti, o dönemde başka ne oluyordu
• Daha önce böyle bir dönem yaşadınız mı, nasıl aştınız

Beklenti ve Hedef Üzerine

• Bu süreçten ne bekliyorsunuz
• Altı ay sonra ne değişmiş olsa buna değdi dersiniz
• Bu ilişkiyi sürdürmek istiyor musunuz
• Kararınızı verdiniz mi

Kendi Payı Üzerine

• Bu döngüde sizin katkınız ne olabilir
• Tartışma sırasında bedeninizde ne oluyor
• Ne olduğunda geri çekiliyorsunuz

Bu son grup sorular çoğu çift için en zorlayıcı olanlar, çünkü odağı karşı taraftan kendine çeviriyorlar. Sürecin ilerlemesi de büyük ölçüde bu geçişe bağlı.

Değerlendirme Neleri Kapsıyor

Çatışma biçimi. Eleştiri, savunma, küçümseme ve susma. Bu dört tepki, ilişkinin gidişini yordayan örüntüler olarak tanımlanıyor.

Duygusal bağ. İlişkide hâlâ bir yakınlık kalıp kalmadığı.

Bağlanma örüntüleri. İki tarafın yakınlık ve mesafe karşısındaki tepkileri.

Yaşam yükü. İş, çocuk, ekonomik durum, sağlık, aile ilişkileri.

Bireysel tablolar. Çökkünlük, kaygı, travma öyküsü, madde kullanımı.

Cinsel yaşam.

Güvenlik. Bu başlık her değerlendirmede ele alınıyor.

Değişim isteği. İki tarafın da sürece ne kadar yatırım yaptığı.

Hedef Nasıl Belirleniyor

Bu, sürecin en belirleyici adımı.

Çiftlerin önemli bir bölümü farklı hedeflerle geliyor. Biri ilişkiyi sürdürmek istiyor, diğeri karar vermeye çalışıyor. Ya da biri belirli bir davranışın değişmesini istiyor, diğeri genel bir yakınlık arıyor.

Bu fark konuşulmadan yürütülen bir süreç, seansları tartışmanın devamına çeviriyor.

İşleyen yaklaşım şu: hedefin somut ve iki taraf tarafından paylaşılan bir hedef olması.

“Daha iyi anlaşalım” somut bir hedef değil. “Tartışmalarımız bağırmaya dönmeden bitsin” ya da “haftada bir kez baş başa zaman geçirelim” ölçülebilir hedefler.

Bir tarafın kararını çoktan vermiş olduğu tablolarda hedefin değişmesi gerekiyor. Bu durumda çalışma ilişkiyi onarmak değil, kararın netleşmesi ve ayrılığın nasıl yürütüleceği üzerine kuruluyor.

Ne Beklenmemeli

Hızlı sonuç. Yıllarca yerleşmiş bir örüntü birkaç seansta değişmiyor.

Geçici kötüleşme olmaması. İlk seanslarda konuşulmamış konular açıldığı için gerginlik artabiliyor. Bu, sürecin başarısız olduğu anlamına gelmiyor.

Terapistin karar vermesi. Ayrıl ya da kal yönlendirmesi yapılmıyor.

Yalnızca bir tarafın değişmesi. İki taraf da değişime katılmadığında süreç ilerlemiyor.

Seansta konuşulanların dışarıda silah olarak kullanılmaması gerektiği. Bu, sürecin en sık bozulduğu nokta.

Terapiye Yaklaşımım

Bu süreçte ilk netleştirdiğim şey hedefin ne olduğu, çünkü iki tarafın farklı hedeflerle geldiği bir çalışma seansları tartışmanın devamına çeviriyor. Odağı erken bir aşamada karşı taraftan kendi payına çeviriyorum. Kimseye kararını söylemiyorum. Ayrılmak ya da kalmak çiftin kararı, benim işim o kararın bilerek verilebilmesi.

Ne Zaman Uzmana Başvurmalı

• Aynı tartışma sonuçlanmadan tekrarlıyorsa
• Konuşma tümüyle kesildiyse
• Kendinizi ilişkide yalnız hissediyorsanız
• Aldatma yaşandıysa
• Ayrılık düşünülüyor ancak karar verilemiyorsa
• Cinsel yaşamdaki değişim konuşulamıyorsa
• Çocuklarda davranış değişikliği görülüyorsa
• Evde şiddet ya da korku varsa, bu durumda öncelik güvenlik

İlk görüşmede neyin konuşulduğunu bilmek gelmeyi kolaylaştırıyor. Çift terapisi sayfasına bakabilirsiniz.