İçindekiler 10 bölüm
tarihinde yayınlandı, tarihinde güncellendi · Klinik psikolog tarafından gözden geçirildi
Bu yazı, cinsel terapi hakkındaki belirsizliği gidermek için yazıldı.
Bu belirsizlik gerçek bir sorun üretiyor: kişiler ne olacağını bilmedikleri için başvurmuyor. Ayrıca bilgisizlik, bu alanda kötü niyetli uygulamalara da alan açıyor.
Bu yüzden yazının ikinci yarısı sınırlar üzerine ve bu bölüm en az ilki kadar önemli.
Sürecin genel çerçevesini cinsel terapi nedir yazısında ele aldım.
Seansta Ne Oluyor
Cinsel terapi seansı, diğer psikoterapi seanslarıyla aynı biçimde işliyor.
İki ya da üç kişi bir odada oturuyor ve konuşuyor. Başka hiçbir şey olmuyor.
Değerlendirme. İlk seanslar. Sorunun ne zaman başladığı, hangi durumlarda ortaya çıktığı, tıbbi öykü, kullanılan ilaçlar, ilişki öyküsü ve daha önce denenenler.
Bilgilendirme. Bu, sürecin en çok fark yaratan bileşenlerinden biri. Cinsel yaşamla ilgili yanlış ve eksik bilgi çok yaygın ve bu bilgiler doğrudan kaygı üretiyor.
Kaygının ele alınması. Bedensel belirtilerin nasıl yorumlandığı, beklenti kaygısı ve kaçınma.
İletişim çalışması. Çiftlerde beklentilerin ve rahatsızlıkların konuşulabilir hâle gelmesi.
İlişkisel bileşen. Cinsel yaşamdaki sorunun ilişkideki genel durumla bağı.
Ev çalışmalarının planlanması. Aşağıda ayrıca ele alıyorum.
Ne Konuşuluyor
Bu, en çok kaygı üreten başlık.
Konuşulan şey, sorunu anlamak ve çalışmak için gerekli olan bilgi.
Gerekli olan. Sorunun ne zaman ve hangi durumlarda ortaya çıktığı, ne kadar süredir devam ettiği, tıbbi öykü, ilaç kullanımı, kaçınmanın olup olmadığı, ilişkideki genel durum ve kişinin bu konudaki düşünce ve kaygıları.
Gerekli olmayan. Merak amaçlı ayrıntı, geçmiş ilişkilerin ayrıntılı dökümü ve çalışmayla ilgisi olmayan sorular.
Bir hakkınız var ve bunu bilmek önemli: rahatsız olduğunuz bir soruya cevap vermeme hakkınız her zaman var. Bunu söylemek sürecin işleyişini bozmuyor.
Ayrıca konuşma dili klinik ve saygılı. Argo, ima ya da rahatsız edici bir dil kullanılmıyor.
Ev Çalışmaları
Bu, sürecin en çok yanlış anlaşılan bölümü.
Ev çalışmaları, çiftin ya da kişinin evde kendi arasında yaptığı yapılandırılmış çalışmalar.
Özellikleri şunlar.
Kademeli. Kişinin taşıyabileceği ölçüde ve küçük adımlarla.
Yapılandırılmış. Ne yapılacağı ve neyin yapılmayacağı önceden belirleniyor.
Baskısız. Bu çalışmaların önemli bir özelliği, sonuç odaklı olmaması. Aksine, birçok aşamada belirli sonuçlara ulaşmama koşulu konuyor. Bunun sebebi performans kaygısını ortadan kaldırmak.
Kişinin kontrolünde. İki tarafın da rahat olduğu ölçüde ilerleniyor.
Seansta kaydedilmiyor. Görüntü, kayıt ya da benzeri bir uygulama söz konusu değil.
Sonraki seansta bu çalışmanın nasıl gittiği konuşuluyor. Konuşulan şey deneyimin nasıl geçtiği ve hangi zorluğun çıktığı. Ayrıntılı bir anlatım beklenmiyor.
Gizlilik
Genel gizlilik. Terapide konuşulanlar gizli. Bu, tüm psikoterapi süreçlerinde geçerli.
Yasal istisnalar. Kendine ya da bir başkasına yönelik ciddi ve yakın bir tehlike, çocuk istismarı bildirimi gibi durumlar. Bu istisnalar süreç başında açıklanıyor.
Çift çalışmasında bireysel görüşmeler. Bu, ayrıca netleştirilmesi gereken başlık. Bireysel görüşmelerde söylenenlerin ortak seansa nasıl taşınacağı en baştan konuşuluyor.
Bu çerçeve kurulmadığında terapist bir sırrın taşıyıcısı hâline geliyor ve tarafsızlığını kaybediyor.
Kesinlikle Yapılmayanlar
Bu bölüm, yazının en önemli kısmı.
Aşağıdakiler tartışmaya açık değil. Hiçbir gerekçeyle, hiçbir yöntem adı altında ve hiçbir aşamada yapılmaz.
Fiziksel muayene yapılmaz. Cinsel terapi konuşmaya dayalı bir süreç. Muayene hekimin alanı ve muayenehane koşullarında yapılıyor.
Terapist tarafından hiçbir fiziksel temasta bulunulmaz. Cinsel içerikli hiçbir temas, gösterim, uygulama ya da eşlik etme söz konusu değil.
Soyunma istenmez.
Cinsel etkinlik seansta gözlenmez, izlenmez ya da yönlendirilmez.
Görüntü ya da kayıt istenmez.
Terapist kişisel bir ilişki kurmaz. Seans dışı görüşme, kişisel mesajlaşma ya da sosyal ilişki etik olarak kabul edilemez.
Terapist kendi cinsel yaşamını paylaşmaz.
Üçüncü bir kişi sürece dahil edilmez.
Cinsel yönelim ya da cinsel kimlik değiştirmeye yönelik uygulama yapılmaz. Bu tür uygulamaların bilimsel dayanağı bulunmuyor ve zararlı oldukları gösterilmiş durumda. Cinsel yönelim bir bozukluk değil ve tedavi edilecek bir şey değil.
Yargılayıcı ve utandırıcı bir tutum sergilenmez.
Dinsel ya da ahlaki bir çerçeve dayatılmaz.
Uyarı İşaretleri
Aşağıdakilerden biri yaşanıyorsa süreci sonlandırmak ve gerekiyorsa bildirimde bulunmak gerekiyor.
- Fiziksel temas ya da muayene talebi
- Soyunma isteği
- Cinsel içerikli konuşma ya da ima
- Kişisel ilişki kurma girişimi
- Seans dışı, iş dışı iletişim ısrarı
- Gizliliğin ihlali
- Sürekli rahatsız edici ya da yargılayıcı bir tutum
- Gereksiz ve merak amaçlı ayrıntı sorulması
- Kayıt ya da görüntü talebi
Bu maddelerin hiçbiri bir yöntem değil ve hiçbir gerekçeyle açıklanamaz.
Böyle bir durumda kararı geciktirmemek önemli. Ayrıca bu durum, kişinin kendisiyle ilgili bir şey değil.
Uzman Seçerken
Yeterliliği sorun. Ruh sağlığı alanında lisans ve uzmanlık eğitimi ile bu alanda aldığı eğitimi sormak hakkınız.
Süreci sorun. İlk görüşmede nasıl ilerleneceğini sormak.
Tıbbi değerlendirmeyi soruyor mu. İyi bir süreç, tıbbi bileşeni sorgulayarak başlıyor.
Rahat hissediyor musunuz. Bu, ölçülebilir bir şey değil ancak belirleyici. Kendinizi rahatsız hissettiğiniz bir süreçte çalışma yürümüyor.
Garanti veren yaklaşımlardan uzak durun. Belirli bir sürede kesin sonuç vaadi, bu alanda bir uyarı işareti.
Süreci Bırakmak
Süreci bırakmak her zaman yanlış değil.
Erken bırakma. İlk seanslarda konuşulan konular zorlayıcı olabiliyor ve bu dönemde bırakma isteği yaygın. Bu isteği seansta konuşmak, sessizce bırakmaktan daha iyi.
Uyum sağlanamaması. Terapistle uyum sağlanamıyorsa değiştirmek makul bir karar ve bu, terapiden vazgeçmek anlamına gelmiyor.
Etik ihlal. Yukarıdaki uyarı işaretlerinden biri varsa, bırakma kararı tartışılmıyor.
Terapiye Yaklaşımım
Bu alanda sınırları ilk görüşmede açıkça anlatıyorum: seans tümüyle konuşmaya dayalı, fiziksel muayene ya da temas söz konusu değil ve cevap vermek istemediğiniz bir soruya cevap vermeme hakkınız var. Bunu söylemek gerekiyor, çünkü bu alandaki belirsizlik hem başvuruyu geciktiriyor hem kötü niyetli uygulamalara alan açıyor. Kimseden taşıyamayacağı bir ayrıntıyı anlatmasını istemiyorum.
Ne Zaman Uzmana Başvurmalı
- Cinsel yaşamla ilgili bir sorun aylardır sürüyorsa
- Kaçınma başladıysa
- İlişki sırasında ağrı yaşanıyorsa, bu durumda önce hekim değerlendirmesi
- Konu partnerinizle konuşulamıyorsa
- Bir kez yaşanan bir zorluk sonraki denemelerde kaygı üretiyorsa
- İlaç kullanımı sonrası bu alanda değişiklik olduysa
- Geçmişte cinsel travma öyküsü varsa
- Daha önce bir süreç denendi ancak rahatsız edici bir deneyim yaşandıysa
Sürecin sınırlarını bilerek başlamak kaygıyı azaltıyor. Cinsel terapi sayfasına bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Seansta fiziksel muayene yapılır mı?
Hayır. Cinsel terapi tümüyle konuşmaya dayalı bir süreç. Fiziksel muayene hekimin alanı ve terapi odasında yapılmaz. Böyle bir talep gelirse süreci sonlandırmak gerekiyor.
Terapist herhangi bir fiziksel temasta bulunur mu?
Bulunmaz. Cinsel içerikli hiçbir temas, gösterim ya da uygulama etik olarak kabul edilemez. Bu, tartışmaya açık olmayan bir sınır.
Ne kadar ayrıntı anlatmam gerekiyor?
Değerlendirme için gerekli olan kadar. Merak amaçlı ya da gereksiz ayrıntı sorulmaz. Rahatsız olduğunuz bir soruya cevap vermeme hakkınız her zaman var.
Ev çalışmaları neler içeriyor?
Çiftin evde kendi arasında yaptığı, kademeli ve yapılandırılmış çalışmalar. Bunlar kişinin ve çiftin taşıyabileceği ölçüde planlanıyor ve seansta kaydedilmiyor.
Söylediklerim partnerime aktarılır mı?
Bireysel görüşmelerde ne söyleneceğinin ve nasıl ele alınacağının en baştan netleştirilmesi gerekiyor. Bu çerçeve kurulmadan yürütülen süreçlerde güven sorunu çıkıyor.
Hangi durumda süreci bırakmalıyım?
Fiziksel temas talebi, muayene önerisi, kişisel ilişki kurma girişimi, gizlilik ihlali ya da sürekli rahatsız edici bir tutum varsa. Bunlar tartışılacak durumlar değil.
Kaynaklar
- Amerikan Psikoloji Derneği APA, Ethical Principles of Psychologists (yeni sekmede açılır)
- Amerikan Psikiyatri Birliği, DSM-5-TR, Cinsel İşlev Bozuklukları, 2022 (yeni sekmede açılır)
- Türk Psikologlar Derneği, Etik Yönetmelik (yeni sekmede açılır)
- Dünya Sağlık Örgütü WHO, Sexual Health (yeni sekmede açılır)
Bu konuda destek almak ister misiniz?