İçindekiler 12 bölüm
tarihinde yayınlandı, tarihinde güncellendi · Klinik psikolog tarafından gözden geçirildi
Bu dönem kadınlarda birden fazla değişikliğin üst üste geldiği bir dönem.
Bedensel değişiklikler, roller, bakım yükü ve kimlik sorgulaması aynı zamanda ortaya çıkıyor.
Bu yazı, o bileşenleri ayrı ayrı ele alıyor.
Önce Bir Uyarı
Bu başlıkta en çok zarar veren yaklaşım şu: belirtilerin doğrudan hormonlara bağlanması.
“Menopoz dönemindesin, geçer” cümlesi çok yaygın.
Bunun iki sonucu var. Tedavi gerektiren bir tablo atlanıyor ve kişi kendi deneyiminin ciddiye alınmadığını hissediyor.
Hormonal geçiş dönemi gerçek ve etkili. Ancak “hormonaldir” demek tabloyu açıklamıyor ve tedavi ihtiyacını ortadan kaldırmıyor.
Menopoza Geçiş Dönemi
Bu dönem kırklı yaşlarda başlayabiliyor ve yıllarca sürebiliyor.
Bedensel belirtiler. Adet düzensizlikleri, sıcak basmaları, gece terlemeleri, uyku bozukluğu, eklem ağrıları ve cilt değişiklikleri.
Uyku. Bu dönemin en belirleyici bileşeni. Gece terlemeleri ve uykunun bölünmesi, gündüz yorgunluğunu ve duygudurum değişikliklerini doğrudan üretiyor.
Duygudurum. Sinirlilik, dalgalanma, kaygı ve çökkünlük.
Bilişsel. Odaklanma güçlüğü ve unutkanlık. Bu belirti çok kaygılandırıyor ancak bu dönemde sık görülüyor ve genellikle geçici.
Cinsel yaşam. İstek değişiklikleri ve bedensel değişikliklere bağlı zorluklar.
Bu dönemde bir hekim değerlendirmesi almak, hem belirtileri anlamak hem seçenekleri öğrenmek açısından yararlı.
Ruhsal Risk Artışı
Menopoza geçiş dönemi, duygudurum açısından riskin arttığı bir dönem.
Risk özellikle şu durumlarda yüksek: daha önce depresyon öyküsü olması, adet öncesi dönemde belirgin duygudurum değişiklikleri yaşanmış olması, doğum sonrası depresyon öyküsü, ağır bedensel belirtiler ve yüksek yaşam stresi.
Bu grupta belirtileri “geçer” diyerek beklemek doğru değil.
Bakım Yükünün Üst Üste Binmesi
Bu, bu dönemin en az konuşulan ve en yorucu bileşeni.
Aynı dönemde şunlar bir araya geliyor.
Çocukların bakımı. Genellikle ergenlik dönemi, yani en çok ilgi gerektiren dönem.
Yaşlanan ebeveynlerin bakımı. Hastalıklar, hastane süreçleri ve günlük bakım.
İş yaşamı. Çoğu kadın için kariyerin yoğun dönemi.
Ev yükü. Bu yük, çalışma durumundan bağımsız olarak büyük ölçüde kadınlarda kalmaya devam ediyor.
Bu dört yükün üst üste binmesi, kendine ayrılan zamanı tümüyle ortadan kaldırıyor.
Sonuç tükenme oluyor ve tükenme, çoğu zaman “hormonal” olarak yorumlanıyor.
Rol Değişimleri
Çocukların büyümesi. Ergenlik dönemindeki mesafelenme ya da evden ayrılma. Uzun yıllar annelik rolü üzerinden tanımlanmış bir kimlikte bu, belirgin bir boşluk üretebiliyor.
Ebeveyn rolünün tersine dönmesi. Bakım veren konumuna geçmek.
Kayıplar. Ebeveyn kaybı bu dönemde sık.
İlişkideki değişim. Uzun süreli ilişkilerde durgunluk ya da mesafe.
Kariyerde değerlendirme. Yapılanların ve yapılamayanların gözden geçirilmesi.
Görünürlük ve Beden
Bu başlık ayrıca ele alınmalı.
Kadınlarda yaşlanma, toplumsal olarak daha görünür ve daha eleştirilen bir süreç.
Bu, öz değer üzerinde doğrudan etkili olabiliyor. Ayrıca sosyal medya, bu alandaki karşılaştırmayı belirgin biçimde artırıyor.
Bu duyguların yaşanması bir yüzeysellik göstergesi değil. Toplumsal bir baskının sonucu.
Bedensel Nedenler
Bu bölüm atlanmamalı.
Tiroid işlev bozuklukları. Kadınlarda sık görülüyor ve depresyon belirtilerini birebir taklit ediyor.
Demir eksikliği ve kansızlık. Bu dönemde adet düzensizlikleri nedeniyle sık.
B12 ve D vitamini eksikliği.
Uyku apnesi. Kadınlarda daha az tanınıyor ancak bu dönemde risk artıyor.
Kemik sağlığı. Bu dönemde değerlendirilmesi gereken bir başlık.
Kronik ağrı tabloları.
Bazı ilaçların etkileri.
Sürekli yorgunluk ve duygudurum değişikliği varsa kan değerlerine bakılması ilk adımlardan biri.
Bu Dönemi Ağırlaştıranlar
Kendini listenin sonuna koymak.
Yardım istememek.
Uyku düzeninin bozulmasına alışmak.
Fiziksel etkinliğin bırakılması.
Sosyal ağın daralması.
Belirtileri “yaş” ve “hormon” diyerek geçiştirmek.
Sağlık kontrollerini ertelemek.
Karşılaştırma.
Bu Dönemi Kolaylaştıranlar
Sağlık kontrolü yaptırmak. Kan değerleri, tiroid ve jinekolojik değerlendirme.
Uykuyu öncelikli hâle getirmek. Gece terlemeleri uykuyu bozuyorsa bu, hekimle konuşulması gereken bir konu.
Yükü paylaşmak. Bakım yükünün dağılımını konuşmak.
Kendine zaman ayırmak. Bu, bu dönemde en çok direnç gösterilen ve en çok gerekli olan madde.
Fiziksel etkinlik. Hem duygudurum hem kemik sağlığı için.
Sosyal bağı sürdürmek.
Yeni bir alan açmak. Rolleri değişen bir dönemde, kendine ait bir uğraş.
Destek almak.
Bu Dönemin Diğer Yüzü
Bu dönem yalnızca kayıp dönemi değil.
Birçok kadın bu dönemde şunları bildiriyor: başkalarının görüşüne daha az önem verme, sınır koymada rahatlama, kendi isteklerini daha net bilme ve gereksiz ilişkileri sürdürmeme.
Bu, roller değiştikçe açılan bir alan.
Bu alanın kullanılıp kullanılmaması, bu dönemin nasıl geçtiğini belirleyen şeylerden biri.
Terapiye Yaklaşımım
Bu başlıkta ilk dikkat ettiğim şey, belirtilerin hormonlara indirgenmemesi. Kan değerleri, tiroid ve uyku değerlendirilmeden ruhsal nedenlere geçmiyorum. İkinci ele aldığım şey bakım yükünün dağılımı, çünkü bu dönemde kadınların çoğu kendine ayrılan tüm zamanı kaybetmiş oluyor ve bu koşul değişmeden hiçbir çalışma kalıcı olmuyor. Kendine zaman ayırmaya karşı gösterilen direnci de açıkça konuşuyorum; bu direnç genellikle bir suçluluk duygusundan geliyor ve o duygu ele alınmadan hiçbir öneri uygulanmıyor.
Ne Zaman Uzmana Başvurmalı
- Belirtiler iki haftadan uzun sürüyorsa
- Eskiden keyif aldığınız şeylerden keyif alamıyorsanız
- Uyku düzeniniz bozulduysa
- Sürekli yorgunluk ve halsizlik varsa, bu durumda kan değerleri
- Adet düzensizlikleri ve bedensel belirtiler günlük yaşamı etkiliyorsa, bu durumda hekim
- Sinirlilik ve dalgalanma ilişkilerinizi etkiliyorsa
- Kendinize hiç zaman ayıramıyorsanız
- Tükenme belirtileri varsa
- Daha önce depresyon öykünüz varsa
- Umutsuzluk ya da yaşamdan çekilme düşünceleri varsa, bu durumda 112
Dönemin cinsiyetten bağımsız ortak yanlarını orta yaş krizi nasıl atlatılır yazısında yazdım.
Bu dönemdeki sorgulamaları tek başınıza taşımak zorunda değilsiniz. Bireysel terapi sayfasında sürecin nasıl ilerlediğini anlattım.
Sıkça Sorulan Sorular
Belirtilerim menopoza mı bağlı?
Menopoza geçiş dönemi duygudurumu etkileyebiliyor. Ancak her belirtiyi hormonlara bağlamak, tedavi gerektiren tabloların atlanmasına yol açıyor.
Menopoza geçiş ne zaman başlıyor?
Kırklı yaşlarda başlayabiliyor ve yıllarca sürebiliyor. Adet düzensizlikleri, uyku sorunları ve duygudurum değişiklikleri bu dönemde görülüyor.
Bu dönemde depresyon riski artıyor mu?
Menopoza geçiş dönemi, duygudurum açısından riskin arttığı bir dönem. Özellikle daha önce depresyon öyküsü olanlarda.
Neden bu kadar yorgunum?
Uyku bozulması, hormonal değişiklikler, demir ve tiroid sorunları ile bakım yükünün üst üste binmesi birlikte rol oynuyor. Kan değerleri kontrol edilmeli.
Sandviç kuşak ne demek?
Aynı dönemde hem çocukların hem yaşlanan ebeveynlerin bakımını üstlenen kuşak. Bu yük, kadınlarda daha sık görülüyor.
Ne zaman uzmana başvurmalıyım?
Belirtiler iki haftadan uzun sürüyorsa, keyif alma kapasiteniz azaldıysa, uyku ve iştahınız değiştiyse ya da işlevselliğiniz etkileniyorsa.
Kaynaklar
Bu konuda destek almak ister misiniz?
