Evliliğiniz Risk Altında Olabilir mi?

İlişkilerde ayrılık genellikle ani bir olayla olmuyor.

Öncesinde uzun bir dönem var ve o dönemde işaretler bulunuyor.

Bu yazı, o işaretleri ve ne yapılabileceğini anlatıyor.

Dört Yıkıcı Örüntü

İlişki araştırmalarında sürekli öne çıkan dört örüntü var.

Aşağılama ve Küçümseme

En güçlü risk işareti.

Nasıl görünüyor. Alaycılık, göz devirme, hakaret, karşı tarafı değersizleştiren ifadeler ve üstten bakan bir ton.

Neden bu kadar belirleyici. Bu davranış bir anlaşmazlığı değil, saygının kaybını gösteriyor.

Ne yapılabilir. Bu örüntü varsa, iletişim tekniği çalışmak yeterli olmuyor. Saygının nasıl aşındığını anlamak gerekiyor.

Eleştiri

Anlaşmazlıktan farkı. Şikâyet bir davranışa yönelik: “Bu hafta bulaşıkları hiç yıkamadın.” Eleştiri ise kişiye: “Sen zaten sorumsuzsun.”

Neden bozuyor. Kişiyi hedef alan bir ifade savunma üretiyor ve konu çözülmüyor.

Savunuculuk

Nasıl görünüyor. Her eleştiriye karşı savunma ya da karşı saldırı. “Ben yapmadım”, “sen de geçen hafta”.

Neden bozuyor. Karşı tarafın söylediği hiç duyulmuyor. Konuşma haklılık yarışına dönüşüyor.

Geri Çekilme

Nasıl görünüyor. Konuşmayı bırakmak, odadan çıkmak, günlerce sessiz kalmak, “boş ver” demek.

Neden bozuyor. Sorun çözülmüyor, birikiyor. Ayrıca karşı tarafta terk edilme duygusu üretiyor.

Bu davranış genellikle çatışmadan kaçınmak için yapılıyor ancak sonucu tam tersi oluyor.

Duygusal Mesafe

Bu, tartışmalardan daha sessiz ilerleyen bir işaret.

• Günün nasıl geçtiğinin sorulmaması
• İyi bir haberin ilk olarak başkasıyla paylaşılması
• Ortak zamanın tümüyle kaybolması
• Konuşmaların yalnızca işleyişe dönmesi: faturalar, çocuklar, program
• Fiziksel yakınlığın azalması
• Birlikte gülmenin bitmesi
• Karşı tarafın yaşamındaki gelişmeleri bilmemek
• Yalnız kalmayı tercih etmek

Bu belirtiler tartışmadan daha az görünür. Ancak ayrılığa giden yolda daha belirleyici olabiliyorlar.

Diğer İşaretler

Onarımın yapılmaması. Her ilişkide tartışma oluyor. Belirleyici olan sonrasında onarım yapılıp yapılmadığı. Onarım olmadığında olaylar birikiyor.

Sürekli aynı tartışma. Farklı konularla başlayıp aynı yere varan tartışmalar. Bu, altta çözülmemiş bir mesele olduğunu gösteriyor.

Olumlu anların azalması. İlişkideki olumlu etkileşimlerin, olumsuzlara göre belirgin biçimde azalması.

Karşı tarafı olumsuz okumak. Nötr bir davranışın bile kötü niyetle yorumlanması.

Geçmişin yeniden yazılması. İyi dönemlerin de kötü hatırlanmaya başlanması. Bu, ileri bir işaret.

Ayrılığı düşünmek. Sık ve somut biçimde.

Üçüncü kişilere yönelme. Duygusal ya da başka biçimde.

Yardım aramaktan vazgeçmek. Umutsuzluğun yerleşmesi.

Riski Artıran Dönemler

Bazı dönemler ilişkiler için ayrıca zorlayıcı.

Çocuk sahibi olmak. Özellikle ilk yıl.

İş kaybı ve mali kriz.

Taşınma.

Bir yakının hastalığı ya da kaybı.

Bakım sorumluluğu.

Çocukların evden ayrılması.

Emeklilik.

Ciddi bir sağlık sorunu.

Bu dönemlerde gerilim artması olağan. Sorun, bu dönemlerde konuşmanın tümüyle kesilmesi.

Ne Zaman Risk Değil

Bu bölüm de gerekiyor.

Tartışmak. Tartışan çiftler risk altında değil. Belirleyici olan tartışmanın biçimi.

Farklı olmak. İlgi alanları ve kişilik farkları, kendiliğinden bir risk değil.

Geçici zorlanma dönemleri.

Tutkunun azalması. Uzun ilişkilerde bu olağan bir değişim. Sorun, yerine bir yakınlık kurulmaması.

Ayrı zaman geçirmek. Sağlıklı ilişkilerde de bireysel alan bulunuyor.

Ne Yapılabilir

Erken hareket edin. Çiftlerin destek almadan önce ortalama olarak uzun yıllar beklediği biliniyor. Bu süre içinde örüntüler yerleşiyor.

Sorunu konuşun. Konuşmamak, konuyu çözmüyor.

Tek konu. Bir konuşmada bir mesele.

Onarım yapın. Tartışma sonrası.

Ortak zaman ayırın. Düzenli ve korunan bir zaman. Bu, en somut ve en etkili adımlardan biri.

Olumlu anları çoğaltın. Küçük teşekkürler, fark etmeler ve olumlu geri bildirimler.

Yükü konuşun. Ev ve bakım yükünün dağılımı, en sık atlanan gerilim kaynağı.

Bireysel sorunları ayırın. Depresyon, kaygı ya da alkol kullanımı gibi bireysel tablolar, ilişkiyi doğrudan etkiliyor. Bunlar ayrıca ele alınmalı.

Destek alın. Kendi çabalarınız sonuç vermiyorsa.

Şiddet Varsa

Bu bölüm açıkça yazılmalı.

Şiddetin olduğu bir ilişkide çift terapisi uygun değil.

Nedeni şu: ortak seansta söylenenler sonrasında kişi aleyhine kullanılabiliyor ve riski artırabiliyor.

Bu tabloda uygun olan ayrı süreçler ve öncelikle güvenliğin sağlanması.

Bu belirtiler şiddete dönüştüyse durum farklı; psikolojik şiddete maruz kalıyorum yazısına bakın.

Acil bir durumda 112’yi arayın.

Çift Terapisi Ne Yapıyor

Bu süreçte hedef, kimin haklı olduğunu belirlemek değil.

Çalışılan şeyler şunlar: tekrar eden örüntünün haritalanması, iletişim biçiminin değiştirilmesi, çözülmemiş konuların ele alınması, onarım becerisinin kurulması ve gerçek uyuşmazlıkların ayrıştırılması.

Ayrıca bazı durumlarda sonuç, ilişkinin sürdürülmesi olmuyor. Ayrılık kararı da bu süreçte daha az zararla alınabiliyor. Özellikle çocuk varsa bu, önemli bir fark yaratıyor.

Ayrıntısını aile ve çift terapisi nedir yazısında ele aldım.

Terapiye Yaklaşımım

Çift çalışmalarında ilk baktığım şey tartışma sıklığı değil biçimi. Aşağılama ve küçümseme varsa bunu ayrı bir başlık olarak ele alıyorum, çünkü o örüntü teknikle çözülmüyor. İkinci baktığım yer geri çekilme: susan taraf çatışmadan kaçınmak için susuyor ancak sonuç tam tersi oluyor ve bu döngü açıkça konuşulmadan kırılmıyor. Bireysel tabloları da ayrıştırıyorum: depresyon ya da alkol kullanımı varken yalnızca ilişki üzerine çalışmak sonuç vermiyor. Şiddetin olduğu ilişkilerde ortak seans yapmıyorum ve bu konuda esnemiyorum.

Ne Zaman Uzmana Başvurmalı

• Aynı tartışma tekrar tekrar aynı yerde bitiyorsa
• Aşağılama ve alaycılık ilişkiye yerleştiyse
• Konuşamadığınız konular birikmişse
• Günlerce süren sessizlikler yaşanıyorsa
• Duygusal mesafe belirgin biçimde büyüdüyse
• Ayrılığı sık ve somut biçimde düşünüyorsanız
• Çocuklar bu gerilime tanık oluyorsa
• Bir aldatma yaşandıysa
• Alkol ya da madde kullanımı ilişkiyi etkiliyorsa
• Tehdit ya da fiziksel şiddet olduysa, bu durumda gecikmeden ve 112

Belirtilerin birkaçı tanıdık geldiyse beklemeden bakmakta fayda var. Aile ve çift terapisi sayfasında sürecin nasıl işlediğini anlattım.