İçindekiler 13 bölüm
tarihinde yayınlandı, tarihinde güncellendi · Klinik psikolog tarafından gözden geçirildi
Bu yazı, bunu yaşayan kişi için yazıldı.
Önce net bir şey söylemek gerekiyor: yaşadığınız şey sizin hatanız değil ve abartmıyorsunuz.
Bu iki cümlenin baştan söylenmesi gerekiyor, çünkü psikolojik şiddetin en tipik sonucu tam olarak bu ikisinden şüphe etmek.
Kendi Deneyiminizden Şüphe Etmek
Bu, en yaygın ve en yorucu taraf.
Neden oluyor.
Yaşananlar inkâr ediliyor. “Öyle bir şey söylemedim”, “sen yanlış hatırlıyorsun.”
Sorumluluk size yükleniyor. “Sen böyle yapmasan ben de böyle davranmam.”
Aralarda iyi dönemler var. Bu dönemler, kötü dönemlerin gerçekliğini bulanıklaştırıyor.
Çevre görmüyor. Dışarıda farklı davranan biri, dışarıdan iyi görünüyor.
Kanıt yok. İz bırakmıyor.
Bu koşullar altında kendi deneyiminden şüphe etmek anlaşılır bir sonuç. Bir zayıflık değil.
İlk Adım: Adlandırmak
Yaşadığınız şeyin bir adı var.
Sürekli aşağılama, değersizleştirme, tehdit, denetim, yalıtma, sessiz cezalandırma ve gerçekliğinizin inkârı. Bunlar bir ilişkinin olağan gerilimleri değil.
Adlandırmak tek başına bir şey çözmüyor. Ancak diğer adımların önünü açıyor.
Biçimlerini duygusal istismar nedir yazısında ayrıntılı ele aldım.
İkinci Adım: Kayıt Tutmak
Bu adım iki iş görüyor.
Kendinizden şüphe etmeyi azaltıyor. Yazılı bir kayıt, hafızanızın sorgulanmasına karşı bir dayanak oluşturuyor.
Belge oluşturuyor. Gerektiğinde kullanılabiliyor.
Ne kaydedilmeli: tarih, ne olduğu, ne söylendiği, kimin bulunduğu ve nasıl hissettiğiniz.
Nasıl saklanmalı: karşı tarafın erişemeyeceği bir yerde. Güvendiğiniz bir kişide, ayrı bir hesapta ya da fiziksel olarak başka bir yerde.
Bu son madde önemli. Bulunan bir kayıt riski artırabiliyor.
Üçüncü Adım: Destek Ağını Yeniden Kurmak
Yalıtım, bu örüntünün en güçlü aracı.
Uzaklaştığınız kişilerle yeniden temas kurmak, atılabilecek en etkili adımlardan biri.
Nasıl.
Küçük başlayın. Bir mesaj, kısa bir görüşme.
Anlatmak zorunda değilsiniz. Bağı kurmak yeterli.
Anlatacağınız kişiyi seçin. Yargılamayan ve sizi karar vermeye zorlamayan biri.
Bir kişi bile yeterli. Dışarıdan bakan tek bir kişi, gerçeklik duygusunu belirgin biçimde onarıyor.
Dördüncü Adım: Değerlendirme Almak
Bir uzmanla görüşmek, birkaç açıdan önemli.
Ayrım yapmak. Yaşananın ne olduğunu değerlendirmek tek başına zor.
Etkileri ele almak. Öz değer kaybı, kaygı, çökkünlük ve uyku sorunları.
Sınır koymayı çalışmak.
Karar sürecinde destek. Karar sizin ancak yalnız verilmesi gerekmiyor.
Güvenlik planı yapmak.
Güvenlik Planı
Risk varsa bu plan hazır olmalı.
Nereye gideceğiniz. Güvenli bir adres. Önceden konuşulmuş olmalı.
Kime ulaşacağınız. En az iki kişi ve numaraları ezberde ya da erişilebilir yerde.
Belgeler. Kimlik, pasaport, sağlık kartı, banka bilgileri ve çocukların belgeleri. Kopyaları güvenli bir yerde.
Para. Ulaşılabilir bir miktar.
İlaçlar. Kullanılan ilaçlar ve reçeteler.
Bir kod sözcük. Yakınlarınızla belirlenmiş, yardım gerektiğini bildiren bir ifade.
Çıkış yolu. Evde tartışma çıktığında hangi odada kalınacağı ve nasıl çıkılacağı. Mutfak ve banyo gibi riskli alanlardan uzak durmak.
Çocuklar için plan. Nereye gidecekleri ve kime ulaşacakları.
Telefonunuzun güvenliği. Konum paylaşımı ve hesap erişimlerinin kontrolü.
Ayrılık Dönemi
Bu bölüm açıkça yazılmalı.
Ayrılık kararı sonrası dönem, risk artışının en sık görüldüğü dönem.
Bu nedenle şunlar önemli.
- Kararı açıklamadan önce plan yapmak
- Yalnız olmadığınız bir zaman ve yer seçmek
- Yakınlarınızı önceden bilgilendirmek
- Gerekiyorsa kolluk ve hukuki destekten önceden bilgi almak
- Koruma tedbirlerini araştırmak
Bu adımlar kişiyi paranoyak yapmıyor. Bilinen bir riske karşı olağan bir hazırlık.
Başvurulabilecek Yerler
Acil durumda 112.
Kolluk için 155.
Sosyal hizmetler için 183.
Kolluk birimlerinin ilgili büroları.
Aile mahkemeleri. Koruma tedbiri talebi için.
Baroların adli yardım büroları. Hukuki destek için.
Belediyelerin kadın danışma birimleri.
Sağlık kuruluşları. Bedensel bir zarar varsa mutlaka rapor alınması gerekiyor.
Toplum ruh sağlığı merkezleri ve devlet hastaneleri psikiyatri poliklinikleri.
Çift Terapisi Uygun Değil
Bu, ayrıca vurgulanması gereken bir nokta.
Şiddetin bulunduğu bir ilişkide çift terapisi uygun değil.
Nedeni şu: ortak seansta söylenenler, seans sonrasında kişi aleyhine kullanılabiliyor ve riski artırabiliyor.
Bu tabloda uygun olan şey ayrı süreçler ve öncelikle güvenliğin sağlanması.
Çocuklar Varsa
Çocuklar tanık oldukları şiddetten doğrudan etkileniyor. Doğrudan hedef olmasalar da.
Belirtiler: uyku sorunları, gerileme davranışları, okul başarısında düşüş, içe kapanma, saldırganlık ve bedensel yakınmalar.
Bu durumda çocuklar için de destek alınması gerekiyor.
Ayrıca çocuğa yönelik bir istismar ya da ihmal söz konusuysa bildirim yükümlülüğü bulunuyor.
Karar Vermek Zorunda Değilsiniz
Bu, en çok baskı yaratan konu.
Çevrenizden gelen “neden ayrılmıyorsun” sorusu, işleri kolaylaştırmıyor.
Kalma ya da ayrılma kararı verilmeden önce de yapılabilecek çok şey var: adlandırmak, kaydetmek, destek ağını kurmak, güvenlik planı hazırlamak ve destek almak.
Bu adımlar, karar hangisi olursa olsun işe yarıyor.
Terapiye Yaklaşımım
Bu başlıkta kimseye ne yapması gerektiğini söylemiyorum ve ayrılma kararını dayatmıyorum. Karar zorlandığında geri tepiyor ve kişi destekten de uzaklaşıyor. İlk çalıştığımız şey kişinin kendi deneyimine güvenmesi, çünkü bu güven olmadan hiçbir adım atılamıyor. Kayıt tutmayı ve destek ağını yeniden kurmayı erken öneriyorum. Güvenlik riski varsa plan yapmayı sürecin bir parçası sayıyorum ve bunu erteleyerek ilerlemiyorum. Şiddetin olduğu ilişkilerde çift seansı yapmıyorum.
Ne Zaman Uzmana Başvurmalı
- Yaşadıklarınızı adlandırmakta zorlanıyorsanız
- Kendi hafızanızdan ve algınızdan şüphe ediyorsanız
- Çevrenizden uzaklaştıysanız
- Sürekli bir korku ve tetikte olma hâli taşıyorsanız
- Uyku ve iştah düzeniniz değiştiyse
- Çökkünlük ya da kaygı belirtileri varsa
- Çocuklarınızda belirtiler görüyorsanız
- Tehditler somutlaştıysa, bu durumda gecikmeden
- Fiziksel şiddet olduysa, bu durumda 112 ve 155
- Kendinize zarar verme düşünceleriniz varsa, bu durumda 112
Bu, hassas bir konu. Acil bir durumda 112’yi arayın.
Şiddetin olduğu bir ilişkide çift terapisi önerilmiyor; önce güvenlik gerekiyor. Kendi sürecinizi başlatmak için bireysel terapi sayfasına bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Nereden başlamalıyım?
Yaşadığınızı adlandırmaktan ve kayıt tutmaktan. Ardından uzaklaştığınız destek ağını yeniden kurmak ve bir uzmanla değerlendirme almak.
Kayıt tutmak neden önemli?
İki iş görüyor: kendi deneyiminizden şüphe etmenizi azaltıyor ve gerektiğinde belge oluşturuyor. Kayıtları güvenli bir yerde tutun.
Ayrılmak zorunda mıyım?
Bu kararı kimse sizin yerinize veremez. Ancak kararı vermeden önce de yapılabilecek şeyler var: destek ağını kurmak, güvenlik planı yapmak ve destek almak.
Ayrılık dönemi riskli mi?
Ayrılık kararı sonrası dönem, risk artışının en sık görüldüğü dönem. Bu nedenle plan yapmadan ve destek almadan adım atmamak önemli.
Çift terapisi çözer mi?
Şiddetin olduğu ilişkilerde çift terapisi uygun değil. Ortak seans riski artırabiliyor. Öncelik güvenlik ve ayrı destek süreçleri.
Nereye başvurabilirim?
Acil durumda 112 ve 155. Sosyal hizmetler için 183. Ayrıca kolluk birimleri, aile mahkemeleri ve baroların adli yardım büroları.
Kaynaklar
Bu konuda destek almak ister misiniz?