Afazi Nedir?

Afazi, beynin dil alanlarının hasar görmesine bağlı olarak ortaya çıkan bir dil bozukluğu.

Bu yazıya bir uyarıyla başlamak gerekiyor.

Ani başlayan konuşma bozukluğu acil bir durum. Felç belirtisi olabiliyor. Bu durumda gecikmeden 112 aranmalı. Erken müdahale, kalıcı hasarı belirgin biçimde azaltıyor.

En Önemli Bilgi

Afazi zeka kaybı değil.

Kişi düşünüyor, anlıyor, karar veriyor ve hissediyor. Etkilenen şey yalnızca dilin kullanımı.

Bu ayrım hayati önem taşıyor, çünkü afazisi olan kişilere sık olarak çocukmuş gibi davranılıyor. Bu, kişinin en çok yaralandığı nokta.

Nedenleri

Felç. En sık neden. Beynin dil alanlarını besleyen damarlarda tıkanma ya da kanama.

Kafa travması.

Beyin tümörleri.

Beyin enfeksiyonları.

İlerleyici nörolojik tablolar. Bazı demans türlerinde dil belirtileri erken dönemde ortaya çıkıyor.

Ameliyat sonrası dönem.

Nedene göre seyir belirgin biçimde farklılaşıyor: felç sonrası afazide iyileşme beklenirken, ilerleyici tablolarda tablo zamanla ağırlaşıyor.

Türleri

Afazi tek bir tablo değil. Hasarın yerine göre farklı görünümler ortaya çıkıyor.

Anlamanın korunduğu, konuşmanın zorlaştığı tip. Kişi ne demek istediğini biliyor ancak sözcükleri çıkaramıyor. Konuşma çabalı ve kesik kesik. Kişi genellikle güçlüğünün farkında ve bu, yoğun bir hayal kırıklığı üretiyor.

Konuşmanın akıcı olduğu, anlamanın zorlaştığı tip. Kişi akıcı konuşuyor ancak cümleler anlam taşımıyor. Ayrıca söylenenleri anlamakta zorlanıyor. Bu tipte kişi güçlüğünün farkında olmayabiliyor.

Sözcük bulma güçlüğünün öne çıktığı tip. Anlama büyük ölçüde korunuyor ancak sözcükler bulunamıyor.

Tüm alanların etkilendiği ağır tip. Hem anlama hem ifade belirgin biçimde etkilenmiş oluyor.

Tanı ve tiplendirme hekim ile dil ve konuşma terapisti tarafından yapılıyor.

Etkilenen Alanlar

Afazi yalnızca konuşmayı etkilemiyor.

Konuşma. Sözcük bulma, cümle kurma ve akıcılık.

Anlama. Söylenenleri kavrama.

Okuma.

Yazma.

Sayılar. Rakamlar ve hesaplama etkilenebiliyor.

Bu nedenle iletişim yalnızca sözle değil, yazılı olarak da zorlaşabiliyor.

Sık Karıştırılanlar

Konuşma bozukluğu. Kaslardaki güçsüzlük nedeniyle konuşmanın anlaşılmasının zorlaşması. Bu, dil değil hareket sorunu. Kişi doğru cümleyi kuruyor ancak telaffuzu bozuk.

Demans. Bilişsel işlevlerin genel olarak etkilendiği tablo. Afazide etkilenen alan öncelikle dil.

İşitme kaybı.

Bilinç bulanıklığı.

Bu ayrımlar tedaviyi belirlediği için önemli.

Tedavi

Acil tıbbi müdahale. Felç durumunda ilk saatler belirleyici.

Dil ve konuşma terapisi. Bu tabloda temel tedavi. Ne kadar erken başlarsa sonuç o kadar iyi.

Düzenli ve sürekli çalışma. İyileşme aylar, bazı durumlarda yıllar sürüyor.

Alternatif iletişim yöntemleri. Resimli kartlar, yazı tahtası, tablet uygulamaları ve jestler.

Aile eğitimi. Yakınların iletişim biçimini öğrenmesi, kişinin günlük yaşamını doğrudan etkiliyor.

Ruhsal destek. Aşağıda ayrıca ele alıyorum.

Altta yatan tablonun tedavisi ve izlemi.

İletişim Önerileri

Bu bölüm, yakınlar için en işe yarar bölüm.

Yavaş ve net konuşun. Sesinizi yükseltmeyin. Bu bir işitme sorunu değil.

Kısa ve basit cümleler kurun.

Tek seferde tek konu.

Zaman tanıyın. Cevap gelmesi uzun sürebiliyor. Sessizliği doldurmayın.

Cümlesini tamamlamayın. Bu, yardım gibi görünüyor ancak kişiyi denemekten alıkoyuyor. Ancak zorlanıp yardım isterse destek olun.

Kapalı uçlu sorular sorun. Evet ve hayırla cevaplanabilen sorular kolaylaştırıyor.

Yazı ve resim kullanın.

Jest ve mimikleri kullanın.

Anladığınızı doğrulayın. “Şunu mu demek istedin.”

Sessiz bir ortam sağlayın. Arka plan gürültüsü anlamayı belirgin biçimde zorlaştırıyor.

Yetişkin gibi davranın. Bu, en önemli madde. Çocukla konuşur gibi bir ton kullanmayın.

Onun adına konuşmayın. Özellikle üçüncü kişilerle konuşurken.

Konuşmalara dahil edin. Yavaş olsa bile.

Yorulduğunu fark edin. Dil çabası yorucu. Aralar verin.

Ruhsal Etkiler

Bu bölüm sık gözden kaçıyor.

Depresyon. Afazi sonrası çok sık görülüyor. Kişi bunu ifade edemediği için fark edilmesi de zor.

Belirtiler davranıştan okunuyor: terapiye katılmama, yemek yememe, uyku değişikliği, sosyal çekilme ve ilgi kaybı.

Kaygı.

Öfke ve hayal kırıklığı. Özellikle güçlüğünün farkında olan kişilerde.

Yalıtım. İletişim zorlaştıkça kişi sosyal ortamlardan çekiliyor ve çevre de temasını azaltıyor.

Kimlik kaybı duygusu. Rol ve işlev değişikliği.

Duygusal denetimde değişiklikler. Bazı tablolarda ani ağlama ya da gülme nöbetleri görülebiliyor. Bu, kişinin duygusunu yansıtmayabiliyor ve nörolojik bir bulgu.

Bu belirtiler için ruh sağlığı desteği alınması, iyileşme sürecini doğrudan etkiliyor.

Yakınlar İçin

Kendinize de destek alın. Bakım veren yakınlarda tükenme sık.

Yalıtımı önleyin. Hem kişinin hem kendinizin.

Beklentiyi gerçekçi tutun. İyileşme yavaş ve dalgalı.

Küçük ilerlemeleri fark edin.

Ruhsal belirtileri ciddiye alın.

Destek gruplarını değerlendirin.

Terapiye Yaklaşımım

Bu tabloda dil çalışması dil ve konuşma terapistinin alanı ve o ayak olmadan hiçbir şey yürümüyor. Benim çalıştığım yer ruhsal taraf: afazi sonrası depresyon çok sık ve kişi bunu ifade edemediği için neredeyse hiç fark edilmiyor. Bu nedenle belirtileri davranıştan okumayı ailelere anlatıyorum. İkinci çalıştığım yer yalıtım: iletişim zorlaştıkça hem kişi hem çevre teması azaltıyor ve bu, iyileşmeyi doğrudan yavaşlatıyor. Ailelere en çok söylediğim şey ise şu: kişiye yetişkin gibi davranın, çünkü zeka etkilenmiyor ve bu, en çok yaralayan nokta.

Ne Zaman Uzmana Başvurmalı

• Ani başlayan konuşma bozukluğu varsa, bu durumda gecikmeden 112
• Yüzde kayma, kolda güçsüzlük ya da denge kaybı eşlik ediyorsa, bu durumda 112
• Konuşma ve anlama güçlüğü yavaş yavaş başladıysa, bu durumda nöroloji
• Afazi sonrası isteksizlik, yemek yememe ya da uyku değişikliği varsa
• Kişi terapiye katılmayı reddediyorsa
• Sosyal çekilme başladıysa
• Öfke ve hayal kırıklığı yoğunsa
• Bakım veren olarak tükenme belirtileri yaşıyorsanız
• Yaşamdan çekilme belirtileri varsa, bu durumda 112

Acil bir durumda 112’yi arayın.

Afazi bir dil bozukluğu ve asıl çalışma dil ve konuşma terapistinin alanı. Ancak sürecin getirdiği kayıp duygusu ve yakınların yaşadığı zorlanma için bireysel terapi sayfasına bakabilirsiniz.