Halüsinasyon Görüyorum, Ne Yapmalıyım?

Bu yazı, deneyimi yaşayan kişi için yazıldı.

Bu tabloda en çok zarar veren şey gecikme. Gecikmenin nedeni de genellikle korku ve utanç: kişi bunun ne anlama geldiğini bilmiyor ve anlatırsa nasıl karşılanacağından çekiniyor.

O yüzden en baştan bir şey söylemek gerekiyor: halüsinasyon tek bir anlama gelmiyor. Uykusuzluk, ateş, yas dönemi, işitme ya da görme kaybı, yeni başlanan bir ilaç, tiroid tablosu, B12 eksikliği ve birçok tıbbi durum bu deneyimi üretebiliyor.

Ne olduğunu değerlendirme belirliyor. Kendi kendinize karar vermeniz gerekmiyor.

Önce: Acil mi Değil mi

Aşağıdakilerden biri varsa doğrudan acil servise gidin ya da 112’yi arayın.

• Kendinize ya da bir başkasına zarar verme düşüncesi
• Sizi bir şey yapmaya yönlendiren, emir verir nitelikte sesler
• Ani başlayan zihin bulanıklığı, nerede olduğunuzu şaşırma
• Ateş
• Konuşma bozukluğu, felç, denge kaybı, ani ve şiddetli baş ağrısı
• Ağır alkol kullanımının kesilmesinden sonra başlayan titreme ve terleme ile birlikte görülen tablo
• Kafa travması sonrası ortaya çıkan tablo
• Bilinen ciddi bir hastalıkla birlikte ani başlangıç

Bunların hiçbiri yoksa, planlı biçimde psikiyatri başvurusu yapmak doğru adım.

Hangi Uzmana

Psikiyatri. İlk basamak. Psikiyatrist hekim olduğu için hem tıbbi nedenleri değerlendirebiliyor hem gerekli tetkikleri isteyebiliyor hem de ilaç tedavisi düzenleyebiliyor.

Nöroloji. Psikiyatri değerlendirmesinde nörolojik bir bulgu çıkarsa yönlendirme yapılıyor.

Dahiliye. Kronik hastalık ya da tıbbi bir tablo düşünüldüğünde.

Göz ve kulak burun boğaz. Görme ya da işitme kaybına bağlı tablolarda.

Klinik psikolog. Tanı ve ilaç sürecinden sonra psikoterapi tarafında. Halüsinasyon başlığında ilk başvuru noktası değil.

Kendi başınıza hangi bölüme gideceğinize karar vermeniz gerekmiyor. Psikiyatriyle başlayın, gerekli yönlendirmeyi hekim yapar.

Randevuya Kadar

Uykuyu koruyun. Uykusuzluk bu tabloyu doğrudan ağırlaştırıyor.

Alkol ve maddeden uzak durun. Hem tabloyu artırıyor hem tanıyı zorlaştırıyor.

Ancak ağır ve düzenli alkol kullanımınız varsa aniden kesmeyin. Bu, hayati risk taşıyan bir yoksunluk tablosu üretebiliyor. Bu durumda hekime başvurun.

İlaçlarınızı kendi kararınızla bırakmayın. Yeni başlanan bir ilaçtan şüpheleniyorsanız hekiminizi arayın.

Yalnız kalmayın. Güvendiğiniz birinin haberi olsun.

Tek başınıza araç kullanmayın.

Kafein ve enerji içeceklerini azaltın.

Not tutun. Ne yaşadınız, hangi duyuda, ne zaman, ne kadar sürdü, öncesinde ne oluyordu. Bu not değerlendirmeyi hızlandırıyor.

Deneyimi tartışmaya girmeyin. Kendinizi ikna etmeye çalışmak ya da doğrulamaya çalışmak, ikisi de kaygıyı artırıyor. Şu an yapılacak şey değerlendirmeye ulaşmak.

Hekime Ne Anlatmalı

Doğru tanı için şunlar gerekiyor.

• Ne zaman başladığı ve o dönemde yaşamınızda ne olduğu
• Hangi duyuda yaşandığı
• Ne sıklıkta ve ne kadar sürdüğü
• Seslerin içeriği, özellikle emir verir nitelikte olup olmadığı
• Uyku düzeniniz
• Kullandığınız tüm ilaçlar, takviyeler dahil
• Yeni başlanan ya da yeni bırakılan ilaçlar
• Alkol ve madde kullanımı
• Bilinen hastalıklarınız
• Ailede benzer bir öykü olup olmadığı
• Yakın dönemde geçirdiğiniz enfeksiyon ya da ameliyat
• Kendinize ya da başkasına zarar verme düşünceniz olup olmadığı

Bu son madde en çok gizlenen madde ve en çok söylenmesi gereken madde. Söylemek, tedaviyi doğru planlamayı sağlıyor.

Yakınınıza Nasıl Anlatırsınız

Bu deneyimi tek başına taşımak, tablonun en ağır tarafı.

Anlatırken şu çerçeve işe yarıyor: “Bir süredir olmayan sesler duyuyorum. Bunun birçok nedeni olabiliyor, hekime gideceğim. Benimle gelmeni istiyorum.”

Bu cümle iki şey yapıyor. Durumu abartmadan aktarıyor ve somut bir istek içeriyor.

Anlamayan ya da tartışmaya giren biriyle uğraşmak zorunda değilsiniz. Anlatacağınız kişiyi seçin.

Yakınlar için ne yapılacağını halüsinasyon gören birine nasıl davranılmalı yazısında ayrıca ele aldım.

Sık Sorulan Kaygılar

“Deli miyim.” Bu soru neredeyse herkesin aklından geçiyor. Halüsinasyon birçok farklı durumda görülüyor ve bunların önemli bir bölümü psikiyatrik değil.

“İlaç bağımlısı olur muyum.” Bu tabloda kullanılan ilaçlar bağımlılık yapan ilaçlar değil.

“Hastaneye yatırırlar mı.” Çoğu tabloda gerekmiyor. Yatarak tedavi belirli koşullarda gündeme geliyor.

“Kayıtlarım açığa çıkar mı.” Sağlık kayıtları yasal olarak korunuyor.

“İşimi kaybeder miyim.” Tedavi edilmeyen bir tablo işlevselliği çok daha fazla etkiliyor. Erken başvuru bu riski azaltıyor.

Terapiye Yaklaşımım

Bu başlıkta bana ulaşan kişilere ilk söylediğim şey, önce hekim değerlendirmesi gerektiği ve bu adımın atlanamayacağı. Psikoterapi bu tabloda tanıdan sonra devreye giriyor. Kişinin deneyimini gerçek olup olmadığı üzerinden tartışmıyorum, çünkü bu tartışma hiçbir tabloda işe yaramıyor ve kişinin anlatmayı bırakmasına yol açıyor. Çalıştığımız şey deneyime verilen tepki, kaçınmanın azaltılması, uyku düzeni ve yaşama geri dönüş.

Ne Zaman Uzmana Başvurmalı

• Deneyim tekrar ediyorsa
• Ani başladıysa ya da hızla arttıysa
• Uykunuzu, işinizi ya da ilişkilerinizi etkiliyorsa
• Emir verir nitelikte sesler duyuyorsanız, bu durumda gecikmeden
• Ateş, bilinç bulanıklığı ya da nörolojik belirti eşlik ediyorsa, bu durumda acil servis
• Yeni bir ilaca başladıktan sonra ortaya çıktıysa
• Alkol ya da madde kullanımını kestikten sonra başladıysa, bu durumda acil servis
• Kendinize ya da bir başkasına zarar verme düşünceniz varsa, bu durumda 112

Acil bir durumda 112’yi arayın.

İlk adım psikiyatri. Değerlendirme sonrasında psikoterapi desteği almak isterseniz iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz.