İçindekiler 11 bölüm
tarihinde yayınlandı, tarihinde güncellendi · Klinik psikolog tarafından gözden geçirildi
Bu başlık az konuşuluyor ve panik bozukluğu olan kişilerin önemli bir bölümünde bulunuyor.
Az konuşulmasının iki sebebi var. Kişi bu bağlantıyı kendisi de kurmamış oluyor ve konu utanç taşıdığı için dile getirilmiyor.
Oysa bağlantının kendisi anlaşılır ve açıklanabilir.
Neden Etkiliyor
Bu bölüm, bağlantının mantığını açıklıyor.
Cinsel uyarılma bedende belirli değişimler üretiyor: kalp hızının artması, nefesin hızlanması, terleme, ısı artışı, kas gerginliği.
Panik atak da neredeyse aynı bedensel duyumları üretiyor.
Panik bozuklukta temel mekanizma şu: bedensel duyumlar tehlike işareti olarak okunuyor. “Kalbim hızlandı, kalp krizi geçiriyorum” ya da “nefesim daralıyor, boğulacağım”.
Bu okuma, cinsel uyarılma sırasında da devreye girebiliyor.
Sonuç şu oluyor: uyarılmanın kendisi bir alarm tetikliyor. Kişi keyif alması beklenen bir durumda kaygı yaşıyor ve bu, kafa karıştırıcı bir deneyim.
Nasıl Görünüyor
Cinsellik sırasında kaygı yükselmesi. Bedensel duyumların izlenmeye başlaması.
Panik atak yaşanması. Bu, bir kez yaşandığında güçlü bir iz bırakıyor.
Beklenti kaygısı. Sonraki denemelerde “yine olur mu” düşüncesi. Bu düşünce, tek başına atağı tetikleyebiliyor.
Kaçınma. Cinsellikten uzak durma. Bu, çoğu zaman açıkça söylenmiyor ve bahanelerle yönetiliyor.
Kendini izleme. Cinsellik sırasında dikkatin bedene ve belirtilere dönmesi. Bu, hem hazzı azaltıyor hem kaygıyı artırıyor.
İşlev sorunları. Kaygı, cinsel işlevi doğrudan etkiliyor. Ereksiyon sorunları, uyarılma güçlüğü ve orgazm güçlüğü bu tabloda görülebiliyor.
Erken bitirme eğilimi. Duruma bir an önce son verme isteği.
Kısır Döngü
Bu tabloda birden fazla döngü iç içe geçiyor.
Birinci döngü. Bedensel duyum fark ediliyor, tehlike olarak okunuyor, kaygı yükseliyor, duyumlar artıyor. Bu, panik bozukluğun temel döngüsü.
İkinci döngü. Bir kez sorun yaşanıyor, sonraki denemede beklenti kaygısı oluşuyor, kaygı işlevi bozuyor, sorun tekrarlanıyor. Bu, performans kaygısı döngüsü.
Üçüncü döngü. Kaçınma başlıyor, kaçınma kaygıyı düşürüyor, düşüş kaçınmayı pekiştiriyor. Kaçınılan alan genişliyor.
Dördüncü döngü. İlişkide mesafe büyüyor, mesafe gerginlik üretiyor, gerginlik kaygıyı artırıyor.
Bu dördü birlikte çalıştığında tablo hızla yerleşiyor.
Kalp Kaygısı
Bu başlık ayrıca yazılmayı hak ediyor, çünkü panik bozuklukta en sık görülen korku.
Cinsel etkinlik sırasında kalbin hızlanması olağan bir fizyolojik yanıt.
Panik bozuklukta bu hızlanma bir tehlike işareti olarak okunuyor ve “kalp krizi geçireceğim” düşüncesi devreye giriyor.
Bu tabloda tıbbi değerlendirmenin yapılmış olması gerekiyor. Kalp ve damar sağlığıyla ilgili bir sorun bulunup bulunmadığı hekim tarafından değerlendiriliyor.
Değerlendirme yapıldıktan sonra ise tekrarlayan kontroller kaygıyı azaltmıyor. Aksine, güvence arama davranışı olarak döngüyü besliyor.
Bu ayrım önemli: gerekli tıbbi değerlendirme ile gereksiz tekrarlanan kontrol farklı şeyler.
İlaçların Etkisi
Bu, sık karşılaşılan ve sık konuşulmayan bir başlık.
Panik bozukluk tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar cinsel istek, uyarılma ve orgazm üzerinde etkili olabiliyor.
Bu etki gerçek ve kişilerin çoğu bunu hekimine söylemiyor. Söylememesinin sebebi utanç ya da tedaviyi sorgulamak gibi görünme kaygısı.
Söylenmediğinde iki risk doğuyor: kişi ilacı kendi kararıyla bırakabiliyor ya da sorunu kendi yetersizliğine bağlayabiliyor.
Bu tabloda yapılması gereken şey açık: rahatsızlık hekimle konuşulmalı. Doz düzenlemesi ya da başka seçenekler değerlendirilebiliyor.
Kendi kararıyla ilaç bırakmak, panik bozuklukta ciddi risk taşıyor.
Kaçınmanın Bedeli
Kaçınma bu tabloda hızla yerleşiyor ve iki yönlü zarar üretiyor.
Tablo açısından. Kaçınılan her durum, kaygının kendiliğinden düşeceği bilgisini engelliyor. Kaçınılan alan zamanla genişliyor.
İlişki açısından. Açıklanmayan kaçınma, partner tarafından ilgisizlik, reddedilme ya da aldatma olarak okunabiliyor.
Bu ikinci nokta çok önemli. Kaçınmanın nedeni söylenmediğinde, partner kendi açıklamasını kuruyor ve bu açıklama neredeyse her zaman yanlış oluyor.
Sonuçta ilişkide mesafe büyüyor, gerginlik artıyor ve bu gerginlik kaygıyı daha da yükseltiyor.
Bu döngüyü kıran en pratik adım, konuşmak.
Partnere Anlatmak
Bu, çoğu kişinin yapmadığı ve en çok fark yaratan adım.
Ne söyleneceği. Ayrıntılı bir tıbbi açıklama gerekmiyor. “Panik atak yaşıyorum ve bu, cinsellik sırasında da oluyor. Sana dair bir şey değil” cümlesi yeterli.
Ne zaman söyleneceği. O an değil, sakin bir zamanda.
Ne beklenmemeli. Partnerin bunu hemen anlaması ve tümüyle rahat olması beklenmemeli. Bu bilgi de zaman alıyor.
Partner tarafında yapılabilecekler şunlar.
Baskı yapmamak. Israr, beklenti kaygısını doğrudan artırıyor.
Sonuç odaklı olmamak. Belirli bir sonuca ulaşma beklentisi, kaygıyı büyüten en yaygın etken.
Cinsel olmayan yakınlığı sürdürmek. Bu, en işlevsel adım. Talep taşımayan yakınlık, döngüyü kıran ilk adım oluyor.
Kişisel almamak.
Çalışılabilir Alanlar
Bu tabloda çalışma iki koldan yürüyor: panik bozukluğun kendisi ve cinsel alandaki kaçınma.
Bedensel duyumların yeniden yorumlanması. Çalışmanın merkezi. Çarpıntı ve nefes hızlanması bir tehlike işareti değil, olağan bir fizyolojik yanıt.
Panik atağın tehlikeli olmadığı bilgisi. Panik atak rahatsız edici ancak kendiliğinden geçiyor. Bayılma, kalp krizi ya da kontrol kaybı beklentisi bu tabloda en sık görülen ve en sık çürütülen tahminler.
Kaçınmanın kademeli azaltılması. Cinsel olmayan yakınlıktan başlayarak ilerleyen bir çalışma. Basamakların seçimi uzmanlık gerektiriyor.
Dikkatin yönünün değiştirilmesi. Kendi bedensel duyumlarını izlemekten, deneyimin kendisine dönmek.
Performans odağının bırakılması. Sonuç odaklı bir yaklaşım kaygıyı doğrudan artırıyor.
Güvence arama davranışlarının ele alınması.
Nefes çalışması. Destekleyici bir bileşen. Ancak bir güvenlik davranışına dönüşmemesi gerekiyor.
Tıbbi değerlendirme. Yapılmış olmalı.
İlaç etkilerinin hekimle konuşulması.
Panik Bozukluk Tedavi Ediliyor
Bu bilgi, tablonun bütünü açısından önemli.
Panik bozukluk, tedaviye en iyi yanıt veren ruhsal tablolardan biri.
Etkinliği gösterilmiş psikoterapi yaklaşımları bulunuyor ve gerektiğinde ilaç tedavisi ekleniyor.
Tablo düzeldikçe cinsel alandaki kaçınma da geriliyor. Ancak bu alan bazen ayrıca çalışma gerektiriyor, çünkü kaçınma yerleşmiş ve ilişkide bir mesafe oluşmuş olabiliyor.
Uzun ilişkilerdeki cinsel isteksizliğin diğer nedenlerini uzun ilişkilerde cinsel isteksizlik sorunu yazısında ele aldım.
Terapiye Yaklaşımım
Bu tabloda önce tıbbi değerlendirmenin yapılmış olduğundan emin oluyorum ve kullanılan ilaçların bu alandaki etkisini erken sorguluyorum, çünkü bu başlık çoğu zaman hiç konuşulmuyor ve kişi sorunu kendi yetersizliğine bağlıyor. Çalışmayı bedensel duyumlara yüklenen anlam üzerine kuruyorum. Kimseye sıklık ya da performans hedefi koymuyorum, bu hedef kaygıyı doğrudan büyütüyor.
Ne Zaman Uzmana Başvurmalı
- Cinsellik sırasında ya da öncesinde panik atak yaşıyorsanız
- Bu nedenle cinsellikten kaçınmaya başladıysanız
- Beklenti kaygısı yerleştiyse
- Kalp kaygısı nedeniyle tekrarlayan kontroller yaptırıyorsanız
- İlaç kullanımı sonrası bu alanda değişiklik olduysa, bu durumda hekiminizle konuşun
- İlişkinizde açıklanmayan bir mesafe oluştuysa
- Panik ataklar başka alanlarda da sürüyorsa
- Kaçındığınız durumların sayısı artıyorsa
Kaygı ve cinsel işlev birbirini besliyor; ikisini birlikte ele almak gerekiyor. Cinsel terapi sayfasına bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Panik atak cinselliği neden etkiliyor?
Cinsel uyarılma ile panik atak benzer bedensel duyumlar üretiyor: çarpıntı, nefes hızlanması, terleme. Panik bozuklukta bu duyumlar tehlike işareti olarak okunduğu için, uyarılmanın kendisi kaygı tetikleyebiliyor.
Cinsellik sırasında panik atak olur mu?
Olabiliyor. Bu, korkutucu bir deneyim ancak tehlikeli değil. Bir kez yaşandığında sonraki denemelerde beklenti kaygısı oluşuyor ve bu, kaçınmayı başlatıyor.
Kalp sorunu olabilir mi diye korkuyorum, ne yapmalıyım?
Bu kaygı yaygın ve tıbbi değerlendirme yapılmış olmalı. Değerlendirme yapıldıysa, tekrarlayan kontroller kaygıyı azaltmıyor aksine besliyor.
İlaçların etkisi var mı?
Panik bozuklukta kullanılan bazı ilaçlar cinsel istek ve işlev üzerinde etkili olabiliyor. Bu, sık karşılaşılan ve sık konuşulmayan bir başlık. Rahatsızlık veriyorsa hekimle konuşulmalı, kendi kararıyla bırakılmamalı.
Partnerime nasıl anlatırım?
Açıklamamak, ilgisizlik ya da reddedilme olarak okunuyor. Kaçınmanın nedenini paylaşmak, çoğu ilişkide belirgin bir rahatlama üretiyor.
Düzelir mi?
Panik bozukluk tedaviye iyi yanıt veren tablolardan biri. Tablo düzeldikçe cinsel alandaki kaçınma da geriliyor. Bu alanda ayrıca çalışma gerekebiliyor.
Kaynaklar
Bu konuda destek almak ister misiniz?