İlişkilerde Kadınların Sık Düştüğü 6 Örüntü

Bu yazıya bir uyarıyla başlamak gerekiyor.

Aşağıda anlatılanlar bütün kadınlarda görülen özellikler değil. Klinikte daha sık bildirilen eğilimler ve aynı örüntüler erkeklerde de görülüyor.

Bireysel farklar, gruplar arası farklardan her zaman daha büyük. Bu yüzden buradaki başlıklar bir tanım değil, bir kontrol listesi olarak okunmalı.

Erkeklerde daha sık bildirilen örüntüleri ilişkilerde erkeklerin sık düştüğü örüntüler yazısında ayrıca ele aldım.

1. Sert Açılış

Bir konuşmanın ilk dakikaları, tartışmanın nasıl biteceğini büyük ölçüde belirliyor.

Sert açılış, konuşmanın suçlama ya da genelleme ile başlaması. “Sen hiç”, “sen hep”, “yine yaptın”.

Bu açılışın ardından karşı taraf savunmaya geçiyor ve savunmadayken dinleme kapanıyor. Söylenen şey ne kadar haklı olursa olsun karşıya ulaşmıyor.

Yumuşak açılış aynı içeriği taşıyabiliyor. “Dün akşam beklerken üzüldüm, bunu konuşabilir miyiz.”

Fark, içerikte değil giriş cümlesinde. Bu, ilişkilerde en küçük çabayla en büyük değişimi üreten alanlardan biri.

Neden zor. Sert açılış çoğu zaman biriktirilmiş bir kırgınlığın sonucu. Aylarca söylenmeyen bir şey, sonunda söylendiğinde yumuşak çıkmıyor. Bu yüzden asıl çözüm erken söylemekte.

2. Zihin Okuma

Karşı tarafın ne düşündüğünü ve neden öyle davrandığını bildiğini varsaymak.

“Umursamıyorsun”, “bilerek yaptın”, “aslında istemiyorsun”.

Bu varsayımların iki sorunu var.

Birincisi çoğu zaman yanlış ve neredeyse her zaman olumsuz yönde. Aynı davranışın çok daha sıradan bir açıklaması olabiliyor.

İkincisi savunulamıyor. Karşı taraf ne yaparsa yapsın niyetini kanıtlayamıyor ve bu, tartışmayı çözümsüz hâle getiriyor.

İşleyen biçim. Varsayımı bir soruya çevirmek. “Umursamıyorsun” yerine “bunu neden öyle yaptığını anlamadım, anlatır mısın”.

3. İma Yoluyla Anlatma

Talebi doğrudan söylemek yerine ipucu vermek.

“Ne kadar yorgunum bugün”, “kimse fark etmiyor zaten”, “boş ver, önemli değil”.

Bu ifadelerin ortak yanı, gerçek talebi taşımaması.

Neden yapılıyor. Doğrudan söylemek reddedilme riski taşıyor. İma ise reddedildiğinde geri çekilebilme imkânı bırakıyor. Ayrıca birçok kişide açık talepte bulunmak bencillik gibi öğrenilmiş oluyor.

Neden işe yaramıyor. İma edilen talep çoğu zaman anlaşılmıyor. Anlaşılmadığında karşılanmıyor. Karşılanmadığında ise “söylemem mi gerekiyordu” kırgınlığı doğuyor.

Bu döngü zamanla şu düşünceyi üretiyor: benim ihtiyaçlarım önemli değil.

İşleyen biçim. Talebi somut ve doğrudan söylemek. “Bugün çok yoruldum, akşam yemeğini sen halleder misin.”

4. Aşırı Sorumluluk

İlişkinin duygusal işleyişini tek başına taşımak.

Sorunları fark etmek, çözüm üretmek, konuşmayı başlatmak, ilişkinin gidişini takip etmek, aile ilişkilerini yönetmek, özel günleri hatırlamak.

Bu, kısa vadede işleri yürütüyor. Uzun vadede iki sonuç üretiyor.

Tükenme. Tek taşınan bir yük zamanla ağırlaşıyor.

Karşı tarafın alanının daralması. Her şeyi üstlenen bir kişi, karşı tarafın sorumluluk alma alanını da kapatıyor. Sonrasında gelen “hiç ilgilenmiyor” şikâyeti, kısmen bu düzenin sonucu oluyor.

Bu başlık ev içi görünmeyen yükle de iç içe geçiyor. Bunu ilişkilerde küçük şeylerin yarattığı büyük sorunlar yazısında ele aldım.

İşleyen biçim. Yükü görünür kılmak ve devretmek. Devretmenin ilk döneminde işlerin sizin yaptığınız kadar iyi yapılmaması olağan. Bu noktada geri almak, düzeni eski hâline döndürüyor.

5. Geçmişi Taşımak

Tartışma sırasında geçmişteki olayların gündeme getirilmesi.

Bu, çoğu zaman kasıtlı değil. Benzer bir duygu, benzer geçmiş olayları da çağırıyor.

Ancak sonucu şu: tartışma çözülebilir bir konudan çözülemez bir listeye dönüşüyor. Karşı taraf artık bugünle değil, yıllarca birikmiş bir dosyayla karşılaşıyor.

Neden oluyor. Geçmiş olaylar kapanmamış olduğu için. Onarılmamış bir kırgınlık kaybolmuyor, bekliyor.

İşleyen biçim. İki adım gerekiyor. Tartışma sırasında tek konuda kalmak ve kapanmamış geçmiş konuları ayrı ve sakin bir zamanda ele almak.

6. Değiştirme Beklentisi

“Zamanla değişir” beklentisi ilişkilerin sık kurulduğu zeminlerden biri.

Burada bir ayrım gerekiyor.

Davranış değişebiliyor. Haber vermek, ev işlerine katılmak, daha çok konuşmak. Bunlar üzerinde çalışılabilir başlıklar.

Kişinin kendisi değişmiyor. Mizaç, temel değerler, ilişki kurma biçimi. Bunlar beklenti hâline geldiğinde ilişki sürekli bir hayal kırıklığı üzerinde ilerliyor.

Ayrıca bu beklenti karşı tarafta da bir şey üretiyor: yeterli bulunmama duygusu.

Ayırt edici soru. Bu kişi hiç değişmezse bu ilişkiyi sürdürmek ister miyim. Cevap hayırsa, sorun bir davranış değil ve karar başka bir düzeyde veriliyor.

Bu Örüntüler Nereden Geliyor

Bunların hiçbiri kişilik kusuru değil. Çoğu öğrenilmiş.

Aile modeli. Çocuklukta gözlenen ilişki, neyin olağan olduğunu belirliyor. Bu bağlantıyı anne babanız arasındaki ilişki eş seçimini etkiliyor mu yazısında ele aldım.

Toplumsal beklentiler. İlişkinin duygusal işleyişini yürütme sorumluluğunun kadınlara yüklenmesi, aşırı sorumluluk örüntüsünü doğrudan besliyor.

Bağlanma örüntüsü. Terk edilme kaygısı belirgin olan kişilerde zihin okuma ve güvence arama daha sık.

Geçmiş deneyimler. Daha önce açık talebi karşılıksız kalmış biri, ima etmeyi öğreniyor.

Bunları bilmek sorumluluğu ortadan kaldırmıyor ancak değişimin nereden başlayacağını gösteriyor.

Terapiye Yaklaşımım

Bu başlıkta kimseye hata listesi çıkarmıyorum, çünkü bu örüntülerin çoğu kişilik kusuru değil öğrenilmiş tepkiler. Odağım örüntünün hangi ihtiyaca hizmet ettiği. İma yoluyla anlatan biri çoğu zaman doğrudan söylemenin reddedilmeyle biteceğini öğrenmiş oluyor. Kimseden karşı tarafın değişmesini beklemeyi bırakmasını istemiyorum, önce o beklentinin neye dayandığına bakıyoruz.

Ne Zaman Uzmana Başvurmalı

• Aynı tartışma sonuçlanmadan tekrarlıyorsa
• Konuşmalar sürekli suçlamayla başlayıp savunmayla bitiyorsa
• Kendinizi ilişkide görünmez ya da tükenmiş hissediyorsanız
• İhtiyaçlarınızı dile getirmekte belirgin biçimde zorlanıyorsanız
• İlişkileriniz benzer bir örüntüyle tekrar tekrar bozuluyorsa
• Karşı tarafın değişmesini yıllardır bekliyorsanız
• İlişkideki gerginlik uykunuzu ve genel durumunuzu etkiliyorsa
• İlişkide tehdit ya da şiddet varsa, bu durumda öncelik güvenlik

Aynı tartışma aynı yerde tıkanıyorsa kalıbı görmek ilk adım. Çift terapisi sayfasını inceleyebilirsiniz.