En İyi Psikoloğu Nasıl Bulurum?

“En iyi psikolog” araması, anlaşılır bir arama. Kişi doğru kararı vermek istiyor ve bir sıralama arıyor.

Ancak bu alanda öyle bir sıralama yok. Ve bunun bir nedeni var.

Neden “En İyi” Yanlış Bir Çerçeve

Uyum kişiye özgü. Bir kişi için çok iyi çalışan bir uzman, bir başkası için uygun olmayabiliyor. Bu, uzmanın yeterliliğiyle değil, kurulan ilişkiyle ilgili.

Uzmanlık alanları farklı. Travma alanında çalışan bir uzman ile çift terapisi yürüten bir uzman aynı işi yapmıyor.

Ölçülebilir bir sıralama yok. Bu alanda başarı, tek bir sayıyla ifade edilebilecek bir şey değil.

Değerlendirme yayımlanamıyor. Sağlık alanında hasta değerlendirmesi ve puanlama paylaşımı düzenlemelere aykırı. Bu nedenle internetteki puanlama içerikleri güvenilir bir ölçüt sayılmıyor.

Doğru soru şu: bana uygun uzman kim.

Uyumun Ağırlığı

Bu, alandaki en tutarlı bulgulardan biri.

Kişinin terapistiyle kurduğu güven, iş birliği ve anlaşılma duygusu, sonucu etkileyen en güçlü etkenlerden biri.

Bu bulgu, hangi yöntemin kullanıldığı tartışmasından daha güçlü ve daha tekrarlanabilir biçimde ortaya çıkıyor.

Bunun pratik sonucu şu: kendinizi rahat hissetmediğiniz bir süreçte, yöntem ne kadar doğru olursa olsun ilerleme zor oluyor.

Uyum Neye Benziyor

Uyum, “her söylediğine katılmak” demek değil. Aşağıdakiler daha iyi göstergeler.

Anlaşıldığınızı hissetmek.

Yargılanmadığınızı hissetmek.

Zor konuları konuşabilmek. Ya da en azından zamanla konuşabileceğinizi hissetmek.

Söylediklerinin size anlamlı gelmesi.

Rahatsız olduğunuzda bunu söyleyebilmek.

Seans sonrası bir şeyin yerine oturması. Her seansta olmayabilir ancak genel eğilim böyle olmalı.

Bunlar yoksa ve birkaç seans sonra da değişmiyorsa, bu bir bilgi.

Uyum ile Rahatsızlığı Karıştırmayın

Burada önemli bir ayrım var.

Terapide zorlayıcı dönemler oluyor. Bazı konular açıldığında rahatsızlık ortaya çıkıyor. Bu, uyumsuzluk anlamına gelmiyor. Aksine, çalışmanın gerçekleştiği yer çoğu zaman orası.

Ayrım şu.

Çalışmanın ürettiği rahatsızlık. Konu zorlayıcı ancak terapistle aranızda güven var.

Uyumsuzluğun ürettiği rahatsızlık. Anlaşılmadığınızı hissediyorsunuz, konuşmak istemiyorsunuz ya da savunmaya geçiyorsunuz.

En iyi çözüm, bu rahatsızlığı seansta dile getirmek. İyi bir uzman bunu konuşmaktan rahatsız olmuyor ve çoğu zaman bu konuşma sürecin dönüm noktası oluyor.

Uygunluğu Belirleyen Diğer Etkenler

Tabloya uygun eğitim. Travma, yeme bozuklukları, çift terapisi, çocuk ve ergen gibi alanlarda ek eğitim önemli.

Kuramsal yaklaşım. Bazı tablolarda belirli yaklaşımların etkinliği daha güçlü gösterilmiş durumda.

Çalışma biçimi. Yapılandırılmış ve seans dışı çalışma içeren bir süreç bazı kişilere uygun, bazılarına değil.

Ulaşılabilirlik. Uzak bir yerdeki uzmanla süreklilik sağlamak zor oluyor. Çevrim içi görüşme bu sorunu çözebiliyor.

Sıklık ve süre. Uzmanın ayırabileceği zaman ile sizin ayırabileceğinizin uyuşması.

Dil. Kendinizi en rahat ifade ettiğiniz dilde çalışmak fark yaratıyor.

Nasıl Arayacaksınız

Hekim yönlendirmesi. Psikiyatri değerlendirmesi almışsanız yönlendirme isteyin.

Meslek örgütleri ve kurumlar. Üniversite ve dernek listeleri.

Uzmanın kendi bilgilendirmeleri. Eğitim geçmişi, çalıştığı alanlar ve yaklaşımı hakkında yazdıkları.

Çevre önerisi. Yararlı olabiliyor ancak dikkat gerekiyor: bir yakınınıza iyi gelen uzman size uygun olmayabilir.

Ön görüşme. Birçok uzman kısa bir ön görüşme yapıyor.

Ne Sorulmalı

İlk görüşmede şunları sormak hakkınız.

• Hangi alanda lisans ve uzmanlık eğitimi aldınız
• Hangi kuramsal yaklaşımla çalışıyorsunuz
• Bu tabloda deneyiminiz var mı
• Süreç nasıl işleyecek ve ne kadar sürmesi bekleniyor
• Seanslar arasında çalışma olacak mı
• Gizlilik nasıl işliyor
• Süreçte ilerlemeyi nasıl değerlendireceğiz

Bu soruları sormak ilişkiyi bozmuyor. İyi bir uzman bunları açıklamaktan memnun oluyor.

Uyarı İşaretleri

• Kesin sonuç ya da belirli sürede iyileşme vaadi
• Eğitim geçmişini paylaşmaktan kaçınma
• Sizin adınıza karar verme ve baskı
• Kişisel ilişki kurma girişimi
• Seans dışı, iş dışı iletişim ısrarı
• Gizlilik ihlali
• Yargılayıcı tutum
• Kendi kişisel yaşamını sürekli anlatma
• Dinsel ya da siyasi bir çerçeve dayatma
• İlaç kullanıyorsanız hekiminize danışmadan bırakmanızı önerme

Bu son madde ayrıca önemli. Bir psikolog ilaç tedavisi hakkında karar veremez.

Kaç Seans Sonra Karar

Genellikle üç ile beş seans yeterli bir fikir veriyor.

Bu süre içinde şunlara bakın: anlaşıldığınızı hissediyor musunuz, süreç size anlamlı geliyor mu, sorularınız cevaplanıyor mu ve bir yön oluştu mu.

İlk seansta karar vermek erken. Ancak on seans sonra hâlâ bir bağ kurulmadıysa, beklemenin bir getirisi yok.

Değiştirmek Yanlış Değil

Terapist değiştirmek makul bir karar ve terapiden vazgeçmek anlamına gelmiyor.

Ancak sırasıyla şunu yapmak daha yararlı: önce rahatsızlığı seansta dile getirin. Değişmezse değiştirin.

Ayrıca değiştirirken yeni uzmana önceki süreçten söz etmek işe yarıyor. Neyin işe yaramadığı bilgisi değerli.

Terapiye Yaklaşımım

İlk görüşmeyi karşılıklı bir değerlendirme olarak görüyorum: kişi bana uygun mu diye baktığı gibi, ben de bu tabloda doğru kişi miyim diye bakıyorum. Uygun olmadığımı düşündüğümde bunu söylüyorum ve yönlendirme yapıyorum, çünkü uygun olmayan bir eşleşmeyi sürdürmek kimseye bir şey kazandırmıyor. Süreçte rahatsızlık hissedilirse bunu seansta söylemesini açıkça istiyorum, çünkü sessizce bırakılan süreçlerin çoğunun altında konuşulmamış bir rahatsızlık oluyor. Kimseye kesin sonuç ya da süre vaat etmiyorum.

Ne Zaman Uzmana Başvurmalı

• Bir sıkıntı haftalardır sürüyor ve kendiliğinden geçmiyorsa
• Günlük yaşamınız, işiniz ya da ilişkileriniz etkileniyorsa
• Daha önce bir süreç denediniz ancak uyum sağlayamadıysanız
• Uyku ve iştah düzeniniz değiştiyse
• Aynı sorun tekrar ediyorsa
• Bedensel yakınmalarınız var ancak tetkikler açıklamıyorsa
• Alkol ya da madde kullanımınız arttıysa
• Yakınlarınız durumunuzdan endişe ediyorsa
• Yaşamdan çekilme ya da kendine zarar verme düşünceleri varsa, bu durumda 112

Seçim ölçütlerini doğru psikolog seçimi yazısında ayrıntılı ele aldım.

Aradığınız kişi ben miyim, bunu ilk görüşmede birlikte anlarız. İletişim sayfasından ulaşabilirsiniz.