Doğru Psikolog Seçimi için Tavsiyeler

Bu yazı, seçim sürecinin pratik tarafını ele alıyor: neye bakılacağı, ne sorulacağı ve nelerin uyarı işareti olduğu.

Uyumun neden yöntemden daha belirleyici olduğunu en iyi psikoloğu nasıl bulurum yazısında ele aldım.

Unvan Karmaşası

Bu alanda kullanılan ifadelerin bir bölümü meslek unvanı, bir bölümü değil.

Korunmuş meslek unvanları. Psikolog, psikiyatrist, psikolojik danışman. Bunlar belirli bir eğitimi gerektiriyor.

Korunmamış ifadeler. “Terapist”, “psikoterapist”, “yaşam koçu”, “ilişki uzmanı” gibi ifadeler tek başına bir eğitim garantisi vermiyor.

Bu nedenle tek yapılması gereken şey var: temel eğitimini sormak.

Ayrıca bir not: bazı yerlerde unvanların başına “uzman” eklenmiş birleşik ifadeler kullanılıyor. Doğru kullanım klinik psikolog. Bu, seçimi etkileyecek bir ayrıntı değil ancak bilgi olarak yararlı.

Ne Sorulmalı

Aşağıdakileri sormak hakkınız ve iyi bir uzman bunları açıklamaktan rahatsız olmuyor.

Lisans eğitiminiz hangi alanda. Psikoloji, tıp ya da rehberlik ve psikolojik danışmanlık.

Uzmanlık eğitiminiz var mı, hangi alanda ve hangi kurumdan.

Hangi kuramsal yaklaşımla çalışıyorsunuz.

Bu tabloda deneyiminiz var mı.

Süpervizyon alıyor musunuz.

Süreç nasıl işleyecek. Sıklık, süre ve seans dışı çalışma.

İlerlemeyi nasıl değerlendireceğiz.

Gizlilik nasıl işliyor ve istisnaları neler.

Bu soruların hiçbiri kaba değil. Sağlık alanında bilgi almak olağan.

Uzmanlık Alanına Bakın

Bazı tablolar özel eğitim gerektiriyor.

• Travma ve travma sonrası stres bozukluğu
• Yeme bozuklukları
• Çift ve aile terapisi
• Çocuk ve ergen
• Bağımlılık
• Cinsel işlev sorunları
• Nörogelişimsel tablolar
• Obsesif kompulsif bozukluk

Bu alanlarda genel bir psikoterapi eğitimi tek başına yeterli olmuyor.

Sertifika Sayısı Ölçüt Değil

Bu, sık yapılan bir değerlendirme hatası.

Uzun bir sertifika listesi, güvenilirlik izlenimi veriyor. Ancak asıl bakılması gereken şeyler farklı.

Temel eğitim var mı. Sertifikalar temel eğitimin yerini almıyor.

Eğitim hangi kurumdan alınmış.

Süresi ne kadar. Birkaç günlük bir eğitim ile uzun süreli, süpervizyonlu bir eğitim aynı şey değil.

Süpervizyon içeriyor mu. Bu, en belirleyici ölçütlerden biri.

Uyarı İşaretleri

Aşağıdakiler varsa süreci başlatmayın ya da sonlandırın.

Kesin sonuç vaadi. “Şu kadar seansta geçer” ifadesi.

Eğitim bilgisini paylaşmama.

Tanı koyma ve ilaç konusunda karar verme. Psikolog tanı koymuyor ve ilaç tedavisi hakkında karar veremiyor. İlaç kullanıyorsanız hekiminize danışmadan bırakmanızı öneren bir kişiyle çalışmayın.

Kişisel ilişki kurma girişimi. Seans dışı sosyal ilişki, kişisel mesajlaşma.

Gizlilik ihlali. Başka kişilerin bilgilerinin paylaşılması. Size bir başkasından söz eden bir uzman, sizden de söz eder.

Yargılayıcı tutum.

Sürekli kendi yaşamını anlatma.

Dinsel, siyasi ya da ahlaki bir çerçeve dayatma.

Cinsel yönelim ya da kimlik değiştirmeye yönelik uygulama. Bilimsel dayanağı yok ve zararlı olduğu gösterilmiş durumda.

Baskı. Süreci sürdürmeniz ya da belirli bir karar almanız konusunda.

Ödeme baskısı. Uzun süreli paket satın almaya zorlanma.

Fiziksel temas. Terapi konuşmaya dayalı bir süreç.

Bu maddelerin hiçbiri bir yöntem değil ve hiçbir gerekçeyle açıklanamaz.

Pratik Ölçütler

Ulaşılabilirlik. Uzak bir yerdeki uzmanla süreklilik sağlamak zor oluyor. Bir süre sonra yolun kendisi bırakma nedeni hâline geliyor.

Randevu saatleri. İş ve okul düzeninize uygun olması, sürekliliği doğrudan etkiliyor.

Sürdürülebilirlik. Bütçenizi zorlayan bir süreç yarıda kalıyor. Bu konuyu baştan netleştirmek daha doğru.

İptal ve devamsızlık koşulları. Baştan konuşulmalı.

Görüşme ortamı. Sessiz, mahremiyeti korunan bir ortam.

Dil. Kendinizi en rahat ifade ettiğiniz dilde çalışmak fark yaratıyor.

Çevrim İçi Görüşme

Birçok tabloda etkili olduğu gösterilmiş durumda.

Uygun olduğu durumlar. Ulaşım zorluğu, farklı şehir ya da ülkede bulunma, yoğun çalışma düzeni ve hareket kısıtlılığı.

Dikkat edilmesi gerekenler. Mahremiyetin korunabileceği bir ortam, güvenilir bir bağlantı ve görüşmenin kaydedilmemesi.

Yüz yüze tercih edilen durumlar. Acil risk taşıyan tablolar, ağır belirtiler ve bazı özel tablolar.

Çevrim içi çalışan bir uzmanda da aynı yeterlilik ölçütleri geçerli.

Nasıl Arayacaksınız

Hekim yönlendirmesi.

Meslek örgütleri ve üniversite birimleri.

Uzmanın kendi bilgilendirmeleri. Eğitim geçmişi ve çalıştığı alanlar hakkında yazdıkları.

Çevre önerisi. Yararlı ancak tek başına yeterli değil.

İnternet puanlamaları. Sağlık alanında hasta değerlendirmesi ve puanlama paylaşımı düzenlemelere aykırı. Bu nedenle güvenilir bir ölçüt sayılmıyor.

İlk Görüşmeden Sonra

İlk görüşme sonrası kendinize şunları sorun.

• Anlaşıldığımı hissettim mi
• Sorularım cevaplandı mı
• Süreç bana anlatıldı mı
• Bir yön oluştu mu
• Kendimi rahat hissettim mi
• Baskı altında mı hissettim

Son madde belirleyici. Baskı hissettiğiniz bir süreçte çalışma yürümüyor.

Terapiye Yaklaşımım

İlk görüşmede kimsenin bana yeterliliğimi sormasından rahatsız olmuyorum, aksine bu soruların sorulmasını doğru buluyorum. Süreci nasıl yürüttüğümü, ne kadar sürmesini beklediğimi ve gizliliğin nasıl işlediğini kişi sormadan da anlatıyorum, çünkü belirsizlik bırakılan süreçler sessizce bırakılıyor. Çalıştığım alanların dışında kalan bir tabloyla karşılaştığımda yönlendirme yapıyorum. Kesin sonuç ya da süre vaat etmiyorum ve kimseyi süreci sürdürmesi için ikna etmeye çalışmıyorum.

Ne Zaman Uzmana Başvurmalı

• Bir sıkıntı haftalardır sürüyor ve kendiliğinden geçmiyorsa
• Günlük yaşamınız, işiniz ya da ilişkileriniz etkileniyorsa
• Daha önce bir süreçte olumsuz bir deneyim yaşadıysanız
• Uyku ve iştah düzeniniz değiştiyse
• Aynı sorun tekrar ediyorsa
• Alkol ya da madde kullanımınız arttıysa
• Bedensel yakınmalarınız var ancak tetkikler açıklamıyorsa
• Yakınlarınız durumunuzdan endişe ediyorsa
• Yaşamdan çekilme ya da kendine zarar verme düşünceleri varsa, bu durumda 112

Randevu ve ilk seans sürecini ilk psikolog randevusu nasıl alınır yazısında ele aldım.

Çalışma biçimimin size uyup uymadığını konuşmak isterseniz iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz; ilk görüşme zaten bunun için var.