Bulimia Hastalığı Nedir? Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Bulimia nervoza, en çok gizlenen ruhsal tablolardan biri.

Bunun iki nedeni var. Birincisi, tablo dışarıdan görünmüyor. İkincisi, kişinin taşıdığı utanç çok yoğun.

Bu ikisi birleşince tablo yıllarca sürebiliyor. Bu yazının amacı da tam olarak bu: gizlemenin bedelini ve tablonun ne olduğunu netleştirmek.

Not: Bu yazıda kilo, kalori, sıklık ya da davranış ayrıntısı verilmiyor.

Tanım

Bulimia nervoza, tekrar eden bir döngüyle tanımlanıyor.

Tıkanırcasına yeme dönemleri. Belirli bir zaman diliminde, olağandan belirgin biçimde fazla yeme. Ayırt edici olan miktar değil, ona eşlik eden kontrol kaybı duygusu.

Telafi davranışları. Ardından gelen ve kilo alımını engellemeye yönelik davranışlar.

Öz değerlendirmenin beden üzerinden yapılması. Kişinin kendine dair değeri, büyük ölçüde beden ve kilo üzerinden tanımlanıyor.

Bu döngü tekrar ediyor ve kişi bunu genellikle kimseye anlatmıyor.

Döngü Nasıl İşliyor

Döngüyü anlamak, tablonun neden iradeyle çözülmediğini açıklıyor.

Kısıtlama. Genellikle başlangıç noktası. Kişi yeme davranışına katı kurallar koyuyor.

Yoksunluk. Kısıtlama sürdükçe hem bedensel hem ruhsal bir baskı birikiyor.

Tetikleyici. Zorlayıcı bir duygu, stres, yalnızlık ya da bir kuralın ihlali.

Tıkanırcasına yeme dönemi. Kontrol kaybı hissiyle. Bu dönem sırasında geçici bir uyuşma ya da rahatlama yaşanabiliyor.

Utanç ve suçluluk. Hemen ardından geliyor ve yoğun.

Telafi. Kontrolü geri alma girişimi.

Daha katı kurallar. “Bir daha olmayacak” kararı, kısıtlamayı artırıyor.

Ve döngü baştan başlıyor.

Bu şemadaki en önemli nokta şu: döngüyü besleyen şey kısıtlamanın kendisi. Bu nedenle “daha sıkı kural koymak” çözüm değil, sorunun bir parçası.

Neden Ortaya Çıkıyor

Genetik yatkınlık.

Kısıtlayıcı diyet öyküsü. En sık rastlanan başlangıç noktası.

Duygu düzenleme güçlüğü. Zorlayıcı duygularla baş etme yollarının sınırlı olması.

Dürtüsellik.

Mükemmeliyetçilik ve katı kurallar.

Düşük öz değer.

Ailedeki örüntüler. Görünüş ve kilo üzerine yapılan yorumlar ve karşılaştırmalar.

Travma öyküsü.

Kültürel baskı ve sosyal medya.

Belirli ortamlar. Görünüş ya da bedenin performansla ilişkilendirildiği alanlar.

Bu tabloda kimse “kendini bırakmış” değil. Tam tersine, çoğu kişide çok yüksek bir denetim çabası bulunuyor.

Belirtiler

Davranışsal. Yemek sonrası hemen tuvalete gitme. Yalnız yeme ve gizli yeme. Mutfakta kaybolan yiyecekler. Sosyal yemeklerden kaçınma. Aşırı ve zorunlu hissedilen egzersiz. Belirli ürünlerin gizlice bulundurulması.

Bedensel işaretler. Diş minesinde aşınma ve diş hassasiyeti. Tükürük bezlerinde şişlik. Boğaz yakınmaları ve ses değişikliği. El sırtında iz. Sindirim yakınmaları. Halsizlik ve baş dönmesi.

Ruhsal. Yoğun utanç, suçluluk, kaygı, çökkünlük ve sinirlilik.

Sosyal. İçe kapanma, gizleme ve giderek daralan bir yaşam alanı.

Diş hekimleri bu tabloyu erken fark edebilen meslek grubu. Bu nedenle diş hekimine durumu söylemek, hem koruma sağlıyor hem yönlendirme sağlıyor.

Tedavi Edilmezse

Elektrolit dengesizliği. En ciddi risk. Potasyum ve diğer değerlerdeki bozulma kalp ritmini doğrudan etkiliyor. Belirti vermeden ilerleyebiliyor.

Kalp ritmi bozuklukları. Ani ve ciddi sonuçlara yol açabiliyor.

Diş minesi kaybı. Kalıcı. Diş çürükleri ve hassasiyet.

Yemek borusu sorunları. Tahriş, yanma ve ciddi tablolarda yırtılma riski.

Mide ve bağırsak sorunları. Reflü, şişkinlik ve kabızlık.

Tükürük bezlerinde büyüme.

Böbrek sorunları.

Adet düzensizliği.

Ruhsal derinleşme. Çökkünlük, kaygı ve umutsuzluk artıyor. Yalıtım büyüyor.

Diğer tabloların eklenmesi. Alkol ve madde kullanımı riski artıyor.

Bu tabloda gecikme, hem bedensel hasarı hem ruhsal yükü büyütüyor.

Neden Yardım İstenmiyor

Bu bölüm ayrı yazılmayı hak ediyor, çünkü bulimiada asıl engel bilgi eksikliği değil.

Utanç. Baskın engel. Kişi davranışını kendi karakter kusuru olarak görüyor.

“Yeterince ciddi değil” düşüncesi. Görünüş değişmediği için kişi kendini “gerçek bir hasta” saymıyor.

Bırakabileceği inancı. “Yarından itibaren yapmayacağım” kararı yıllarca tekrar edebiliyor.

Anlaşılmama korkusu.

Damgalanma korkusu.

Bunların hepsi anlaşılır. Ancak hiçbiri gecikmenin bedelini karşılamıyor.

Yakınlar İçin

Yakaladığınızda tepki vermeyin. Öfke, tiksinti ya da şaşkınlık ifadesi utancı büyütüyor ve gizlemeyi güçlendiriyor.

Yemek ve görünüş üzerinden konuşmayın. Bu iki başlık da tabloyu besliyor.

Somut ve kaygı temelli konuşun. “Bir süredir yemeklerden sonra hemen kalktığını fark ediyorum ve endişeleniyorum.”

Denetleme rolüne girmeyin. Tuvaleti izlemek, mutfağı kilitlemek ya da hesap sormak işe yaramıyor.

Sırrı taşımayın. Bir yakınınız size anlattıysa, gizli tutma sözü vermek yerine birlikte destek aramayı önerin.

Zamanı olduğunu varsaymayın. Elektrolit ve kalp riskleri sessiz ilerliyor.

Kendinize de destek alın.

Terapiye Yaklaşımım

Bu tabloda ilk çalıştığım şey utanç, çünkü utanç kırılmadan hiçbir şey konuşulamıyor. Kimseye davranışının nedenini savunması gerektiğini hissettirecek bir soru sormuyorum. İkinci çalıştığım yer döngünün kendisi: kısıtlamanın nerede başladığı, hangi duygunun tetiklediği ve telafinin ne işlevi gördüğü. Yeme planı benim alanım değil, o ayak diyetisyen ve hekimle yürüyor. Ayrıca bu tabloda elektrolit ve kalp riskleri nedeniyle tıbbi izlem olmadan çalışmıyorum.

Ne Zaman Uzmana Başvurmalı

• Tekrarlayan kontrol kaybı ile yeme dönemleri yaşanıyorsa
• Ardından telafi davranışları geliyorsa
• Çarpıntı, düzensiz kalp atışı ya da bayılma varsa, bu durumda acil servis
• Kanlı kusma ya da şiddetli göğüs ağrısı varsa, bu durumda acil servis
• Diş hassasiyeti, mine aşınması ya da tekrarlayan boğaz yakınmaları varsa
• Halsizlik, kas krampı ya da baş dönmesi yaşanıyorsa
• Yeme ve beden düşünceleri günün büyük bölümünü kaplıyorsa
• Bu durumu kimseye anlatamıyorsanız
• Çökkünlük, umutsuzluk ya da kendine zarar verme düşünceleri varsa, bu durumda 112

Bu, hassas bir konu. Bu belirtileri kendinizde ya da bir yakınınızda görüyorsanız bir ruh sağlığı uzmanına başvurmakta gecikmeyin. Acil bir durumda 112’yi arayın.

Nedenleri ve tedavi seçeneklerini bulimia nedenleri ve tedavisi yazısında, anoreksiya ile farklarını anoreksiya ile bulimia arasındaki farklar yazısında ele aldım.

Önce bir hekim değerlendirmesi, sonra psikoterapi. İkinci ayak için bireysel terapi sayfasına bakabilirsiniz.