Disosiyatif bozukluklardan bir diğeri de dissosiyatif fügdür. Anıların, hafızanın ve kişisel bilgilerin kaybolmasına neden olan bir psikoloji bozukluğu olarak ifade edilen dissosiyatif füg, günümüzde de görülebilen sorunlardan biridir.

Dissosiyetif füg sorununa sahip olan bireyler genellikle kimlik bilgilerini geçici olarak kaybetmekte, ayrıca dürtüsel olarak çalıştığı ya da yaşadığı yerden uzaklara seyahat etmektedir. Üstelik bu seyahatte kim olduklarını unutan hastalar kendine yeni bir kimlik oluşturarak yeni yerlere gitmektedir. Dissosiyatif füg sorunu olan bireyler genellikle kendilerini belli etmemekte ve dışarıdan bakıldığına tuhaf hareketler sergilememektedir. Dolayısıyla bakıldığında anlaşılması mümkün değildir.

Dissosiyatif Füg Nedir?

Günümüzde hafıza kaybı gibi sorunlarla karşılaşan insanların en merak ettiği konulardan biri de “dissosiyatif füg nedir?” sorusunun cevabıdır. Dissosiyatif bozuklukların bir türü olarak karşımıza çıkan dissosiyatif füg, bireyin çeşitli nedenlerde ve geçici olarak hafızasını, kimliğini ve anılarını kaybetmesi şeklinde tanımlanabilmektedir.

Pek sık olmamakla beraber günümüzde görülen zihinsel bozukluklardan dissosiyatif füg, insanların yaşadıkları evlerden ya da çalıştıkları işlerden bedensel olarak uzaklaşmasına neden olmaktadır. Bu hastalıkla karşı karşıya olan bireyler beklenmedik ve plansız olarak seyahatlere çıkabilmekte ve kaybettikleri kimlikleri ile mevcut hafıza kaybı sorununu ortadan kaldırabilmek adına yeni bir kimlik oluşturabilmektedir.

Dissosiyatif füg belirtilerinden bahsetmek gerekirse; aniden gerçekleştirilen seyahatler ve yaşadığı yerlerden uzaklaşma, bireyin geçmişte yaşadıklarını ve hafızasını kaybetmesi, kimliği ile alakalı kafa karışıklıkları, mevcut hafıza kaybı problemine çözüm olarak yeni bir kimlik ve aşırı derecede sıkıntılı hal olarak ifade edilebilmektedir.

Dissosiyatif füg nedenleri pek çok durumdan kaynaklanırken, kendisinde bu gibi belirtiler görülen hastaların mutlaka bir psikolog ya da psikiyatristten yardım alması gereklidir.

Dissosiyatif Füg Belirtileri

Dissosiyatif fügün fark edilmesi zordur çünkü kişi dışarıdan normal davranır. Dissosiyatif fügün ana belirtileri, kişinin bulunduğu yerden ayrılıp yeni bir kimlik oluşturmasıdır.

Dissosiyatif fügün diğer belirtileri şunlardır:

  • Aniden ve plansız olarak evden uzaklaşmak
  • Geçmişle ilgili detayları hatırlayamamak
  • Kendi kimliği konusunda kafa karışıklığı
  • İşe gitmeme durumu
  • Aşırı stres
  • Günlük görevleri tamamlamada zorluk
  • Yeni yerlere rastgele gitmek
  • Kendi duygularından kopma

Dissosiyatif Füg Neden Olur?

Dissosiyatif fügün nedenleri arasında travmatik olaylar ve diğer şiddetli stres faktörleri bulunur. Travmatik bir olay yaşamak, dissosiyatif füg gelişimi için en önemli risk faktörüdür. Erken çocukluk döneminde travma yaşamış bir kişi, hayatının ilerleyen dönemlerinde başka bir travmatik olayla karşılaştığında dissosiyatif füg geliştirmeye daha yatkındır.

Bunun yanı sıra aşırı utangaçlık duygusu, çocukluk döneminde uğramış olduğu istismar ve ihmal gibi durumlar da bu bozukluğa neden olabilmektedir.

Travmatik bir yaşam olayında, beyin kendini travmayı yaşamaktan korumak için dissosiyatif füg ortaya çıkarabilir. Kişinin kimliğini unutması ve yeni bir kimlik oluşturması, aşırı stresle başa çıkmanın anormal bir yolu olsa da, en azından geçici olarak olumsuz duyguların yaşanmasını engeller.

Dissosiyatif füg tedavisi oldukça önemli bir süreç olarak değerlendirilirken, bu süreçte öncelikle hastaların hafıza kaybını tetikleyen durum ve travmasını çözümlemek gerekir. Bu durum ise ancak bilişsel ve davranışçı terapi yöntemleri ile gerçekleştirilebilmektedir.

Dissosiyatif Füg İstatistikleri

Veriler, dissosiyatif fügün oldukça nadir olduğunu ve prevalansının %0.2’den az olduğunu göstermektedir. Ancak, savaş gazileri, doğal afet kurtulanları ve diğer travma mağdurları gibi belirli popülasyonlarda bu oran daha yüksektir. Dissosiyatif füg, en son tanı kılavuzunda kendi başına bir kategori olmaktan çıkarılarak dissosiyatif amnezi alt türü olarak yeniden sınıflandırılmıştır.

Dissosiyatif Füg Tedavisi

Dissosiyatif füg tedavisi için belirli bir yaklaşım yoktur. Kişi genellikle füg hali sona erene kadar stres yaşamaz. Ayrıca, bozukluk genellikle füg epizodu raporlarına dayanarak geriye dönük olarak teşhis edilir. Kişiyi gerçek kimliğini hatırlamaya zorlamak genellikle başarılı olmaz, ancak bazı durumlarda iyileşme sürecini hızlandırabilir.

Dissosiyatif füg epizodunu sonlandırmak için ilaç kullanımı genellikle etkili değildir. Ancak, kişi orijinal kimliğine döndüğünde, dissosiyatif füg epizodunun yol açtığı duygularla başa çıkmak için ilaçlar yardımcı olabilir. Füg sona erdikten sonra, kişinin füg epizodunu tetikleyen travma ile de başa çıkması gerekecektir.

Dissosiyatif füg epizodundan sonra terapi, bireylerin travmaları ile başa çıkmalarına yardımcı olabilir. Yaygın terapi yöntemleri arasında bilişsel davranışçı terapi (CBT) ve grup terapisi ile hayal gücünü kullanmayı teşvik eden yaratıcı terapiler bulunur.

Yaşanan travmanın türüne bağlı olarak, aile terapisi de faydalı olabilir. Travma veya stres kaynağı aile ile ilgiliyse, örneğin boşanma veya ailede ölüm gibi, bu yaklaşım doğal desteklerin üzerine inşa edilmesine yardımcı olabilir.

Dissosiyatif Füg ve Eşzamanlı Madde Kullanımı Dissosiyatif füg ve madde kötüye kullanımı bozuklukları bir arada bulunabilir, ancak füg halinin intoksikasyon sonucu olup olmadığını belirlemek önemlidir. Tekrarlayan dissosiyatif füg durumlarında, madde kullanımı semptomların kötüleşmesine, örneğin daha sık füg haline neden olabilir.

Eşzamanlı madde kullanımı bozuklukları ile dissosiyatif füg tedavileri genellikle değişmez. CBT, bu durumların bir arada bulunması durumunda tercih edilen yöntem olmaktadır.

author-avatar

Hakkında Uzman Psikolog Mehmet Cem Yiğit

Lisans eğitimini 2016 yılında İzmir Yaşar Üniversitesi’nde tamamlayan Uzman Psikolog Mehmet Cem Yiğit, yüksek lisans eğitimini 2016 – 2018 yılları arasında İstanbul Üsküdar Üniversitesi’nde tamamladı. Yüksek lisansını “Bireylerde Benlik Saygısı ve Cinsel Özyeterlilik İlişkisinde Bilişsel Çarpıtmaların Rolü” başlığıyla tamamlayan Uzman Psikolog Mehmet Cem Yiğit, Türk Psikologlar Derneği ve Bilişsel Davranışçı Psikoterapiler Derneği üyesi olan Uzman Psikolog Mehmet Cem Yiğit, Samsun Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi’nde, Samsun Özel Meva Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi’nde, İstanbul Np Beyin, Üsküdar Üniversitesi Psikolojik Danışmanlık Birimi’nde görev aldı.

İlgili gönderiler